Als ouder van een kind met ADHD hoort u wellicht nogal eens: geef dat kind maar eens een paar dagen aan mij, dan zul je zien dat er geen problemen (meer) zijn. Dit kan natuurlijk weleens helpen bij gedragsproblemen die worden veroorzaakt door een chaotische opvoeding en ook kan een ADHD'er bij een een-op-een-situatie veel beter tot zijn recht komen. Maar er is ook een bewezen juiste behandeling waar het kind en de volwassene veel baat bij kan hebben.

De MTA-studie
De MTA-studie is een gezaghebbend onderzoek waar een aantal gegevens uit gekomen is, dat de behandeling van ADHD een meer wetenschappelijke basis heeft gegeven. In 1999 werden 579 kinderen met ADHD en hun gezinnen gedurende een jaar intensief behandeld en begeleid zoals dat alleen in een experimentele situatie mogelijk is. Er werden vier behandelgroepen gemaakt: een groep zonder speciale maatregelen, een groep met gedragstherapie, een groep met gedragstherapie en medicatie (Ritalin) en een groep met medicatie zonder gedragstherapie. Wel was er bij alle groepen aandacht voor psycho-educatie (leren over je ziekte).
De uitkomsten van het onderzoek waren: niets doen hielp niet, gedragstherapie hielp maar even, medicatie en gedragstherapie werkten goed, en medicatie alleen werkte vrijwel even goed. Conclusie: medicatie is een van de belangrijkste behandelingen. Gedragstherapie alléén voegt maar weinig toe.
Hoewel er natuurlijk veel commentaar is gekomen op de opzet en de uitkomsten van dit onderzoek worden de resultaten wel als belangrijke aanwijzingen gezien voor het feit dat veel energie gestopt moet worden in psycho-educatie en het goed instellen op medicatie, en dat gedragstherapie niet meer als eerste keuze geldt. Psychologen die gewend waren de eerste maanden te gaan oefenen met ADHD'ers om hen te leren hun gedrag te veranderen, hebben hier erg aan moeten wennen (en zijn hier nog niet allemaal aan gewend). Het principe is echter logisch als je bedenkt dat bij ADHD een tekort opgevuld moet worden voordat je extra maatregelen kunt nemen. Dit is vergelijkbaar met eerst je bril opzetten voordat je begint te oefenen met lezen en niet eerst blijven oefenen hoewel je eigenlijk de letters niet eens goed ziet.

Medicatie en gedragstherapie gecombineerd
De patiënt (en de hulpverlener) moet verder leren dat er sprake is van een tekortsziekte (aan dopamine of aan andere neurotransmitters) net als bij suikerziekte (tekort aan insuline). Dus eerst insuline (medicatie) toedienen, en dan natuurlijk ook psycho-educatie en dieetadviezen geven. Eerst drie maanden dieet proberen, is bij suikerziekte niet zinvol en zelfs levensgevaarlijk (dit is overigens wel verantwoord bij te dikke mensen met ouderdomssuiker, diabetes type 2). Er is natuurlijk wel een verschil: bij onthouden van insuline aan een patiënt met diabetes zal de patiënt snel ontregeld raken en ziek worden, uitdrogen of zelfs overlijden. Bij een patiënt met ernstige ADHD zal stoppen met medicatie ook snel leiden tot ontregeling, maar dan vaker op sociaal gebied: toenemende ruzie, storend gedrag in de klas, slechte werkprestaties, gevaarlijk gedrag in het verkeer en dergelijke. Dat dit ernstige symptomen zijn, is duidelijk, maar ze leiden natuurlijk niet tot de dood. Een betere vergelijking bij schoolkinderen is dan ook het afpakken van de bril of het gehoorapparaat van kinderen die slechtziend of doof zijn. Zij moeten dan zonder hulpmiddelen bij de les blijven en goede prestaties leveren. Het is niet eerlijk om uw kind naar school te sturen met de mededeling: doe maar goed je best, maar je krijgt je leesbril niet mee. Als uw kind een afwijking heeft van -15 ziet het immers niets zonder bril of lenzen.

Drie soorten aanpak
We onderscheiden een aantal stappen in de aanpak van uw kind met ADHD:
* Psycho-educatie
* Medicatie
* Vormen van gedragstherapie

Voor volwassenen bestaat behandeling uit dezelfde onderdelen: psycho-educatie, medicatie en gedragstherapie. Vaak is een coach en lotgenotencontact ook zinvol.
In dit hoofdstuk komen overigens alleen de psycho-educatie en de gedragstherapie aan de orde. De behandeling met medicatie wordt in het volgende hoofdstuk uitgebreid uit de doeken gedaan.