Psycho-educatie is de eerste stap in de behandeling. Het betekent voorlichting over de aard van de aandoening en over de manier van aanpak. Het moet u of uw kind duidelijk zijn dat ADHD een hersenfunctiestoornis is. Ook moet u worden uitgelegd dat de omgeving een grote invloed heeft op de symptomen en dat medicatie bij veel patiënten een belangrijk en, in goede handen, veilig deel van de behandeling is. Hierbij moeten de vooroordelen die u mogelijk koestert tegen medicatie weggenomen worden, dat wil zeggen dat men u op een eerlijke en duidelijke manier de werking moet uitleggen en de onnodige moet angst wegnemen voor bijwerkingen zoals groeiremming, karakterverandering en verslaving.
Onder psycho-educatie hoort ook het uitleggen van de invloed van opvoeding, sociaal milieu en omgeving op de verschijnselen van ADHD. Duidelijkheid hierover is van het grootste belang. In een chaotische omgeving, bij verjaardagspartijtjes, in een drukke klas, of thuis als de televisie aanstaat tijdens het eten terwijl er ruzie wordt gemaakt tussen de kinderen, zal uw meest kwetsbare kind het meeste last hebben van ontregeling. Dat wil zeggen impulsief of boos reageren, druk gaan doen. Het is dan ook van belang te streven naar de 3 R'en: Ritme, Regelmaat en Rust.
Ritme en regelmaat zijn belangrijk voor iedereen, maar speciaal voor kinderen met een slecht tijdsbesef zoals kinderen met ADHD en PDD-NOS. Zij hebben behoefte aan eten op dezelfde tijd, bedrituelen met vaste bedtijd. Ook opstaan op dezelfde tijd is zinvol. Voorspelbaarheid is hierbij ook belangrijk: het aankondigen van familiebezoek, bezoek aan fysiotherapeut of logopedist moet tijdig en consequent worden gedaan. Voldoende rust in huis, zo mogelijk in een-op-een-situaties is belangrijk. Dus niet de televisie aan, speelgoed over de vloer, schreeuwen tegen elkaar omdat de afstand te groot is. Naast deze algemene maatregelen is medicatie ook vaak van groot belang, dit wordt in het volgende hoofdstuk besproken.

Duidelijke grenzen aangeven
Maar er zijn nog meer zaken die de revue passeren. Zo moet u als ouders wat betreft de opvoeding op één lijn zitten, zodat voor uw kind duidelijk is waar de grenzen liggen waar hij absoluut niet overheen mag. Het is niet goed vage of wisselende grenzen aan te bieden, want uw kind heeft juist veel behoefte aan structuur. De grenzen moeten echter wel haalbaar zijn. Als uw kind bijvoorbeeld echt niet aan tafel kán blijven zitten, maar hij moet het toch, dan leidt dit elke dag tot ruzie aan tafel. Niemand heeft hier wat aan. Uw kind leert niets (hij weet het al, maar kan het niet) en u als ouders bent boos of verdrietig. Een betere afspraak is dan bijvoorbeeld: als je klaar bent met eten, mag je van tafel, maar je gaat ergens anders spelen of televisie kijken zonder ons verder te storen. Het is goed om de grenzen van tevoren duidelijk af te spreken, dan kan er geen onduidelijkheid zijn over de sancties die volgen op overtredingen.

Positieve aandacht
Als uw kind ADHD heeft, kan het vaak niet meer dan een opdracht tegelijk uitvoeren of onthouden. Dat betekent dat u en leerkrachten niet moeten blijven proberen dit toch van hem te eisen want dit leidt zeker tot frustraties van beide kanten. Zoals ieder kind (en elke volwassene) behoefte heeft aan positieve aandacht en waardering, heeft juist uw ADHD-kind extra complimenten nodig. Zijn hele leven lang heeft hij al last van negatieve aandacht en straf. Prijzen, en wel direct nadat hij iets goed heeft gedaan is belangrijk. Dit blijkt ook beter te helpen dan prijzen aan het eind van de dag. Dit geldt bij ADHD'ers niet alleen voor moeilijke of belangrijke taken die goed zijn gedaan, maar ook voor eenvoudige dingen zoals tas pakken, op tijd de deur uitgaan naar school, jas niet binnenstebuiten aan, brood niet vergeten, gymspullen bij zich. Sinds kort is bekend dat dit ook met speciale scans te zien is in de hersenen. Direct prijzen helpt, traag prijzen niet. Bovendien is het aanleren van goede eigenschappen gemakkelijker dan het afleren van slechte!

Ook op school
Dit alles geldt niet alleen thuis. Ook op school is het belangrijk dat de leerkracht van uw kind alle eerdergenoemde zaken probeert, hoewel het met een grote klas zeker niet gemakkelijk zal zijn. ADHD-leerlingen vallen ook onder het WSNS-beleid (Weer Samen naar School). Dat wil zeggen dat de school moet proberen extra zorg aan uw kind te besteden zodat het niet naar het SBO ('Cluster 4'-school voor Speciaal Basisonderwijs, vroeger LOM of MLK) hoeft. Soms lukt dat, soms heeft de ADHD'er behoefte aan nog meer structuur in een kleinere klas en is dan wel beter af op het SBO.
Er bestaat een cursus voor leerkrachten (Omgaan met drukke kinderen in de klas) en sommige leerkrachten hebben geleerd hoe ze met hun ADHD-leerlingen het beste kunnen omgaan. Structuur, rust, duidelijkheid, heldere afspraken, vaste regels, één opdracht tegelijk geven, benadrukken van positieve punten, geven van interessante en afwisselende opdrachten, snel prijzen en een prettige werksfeer creëren, zijn belangrijke thema's. Zij moeten ook proberen te zorgen voor een rustige plaats in de klas met meer supervisie op het werk, ze moeten helpen de kinderen aan het werk te zetten, af en toe het kind een klusje laten doen en ze moeten ervoor zorgen dat er reserveboeken op school liggen. Uiteraard moeten ze ook goed contact met u onderhouden.

Uitleg over medicatie
Bij psycho-educatie hoort ook uitleg over de medicatie. Velen van u hebben via internet of van andere ouders van kinderen met ADHD vaak al veel over de verschillende soorten medicatie gehoord, maar dit kan gekleurde en foutieve informatie zijn. Als je niet goed begrijpt hoe deze medicijnen precies werken, wat de bijwerkingen zijn of hoe je ze moet doseren, dan kun je ze niet optimaal gebruiken. Voor de behandeling met medicijnen verwijs ik naar het volgende hoofdstuk.
Bij volwassenen hoort bij psycho-educatie ook nog het verwerken van schuldgevoelens of rouwverwerking om de gemiste diagnose en kansen in het leven, het vinden van een nieuw evenwicht in de soms verstoorde relatie, zelf structureren van het leven, zoeken naar nieuwe mogelijkheden voor studie. Ook aan de partner van de patiënt moet aandacht besteed worden, net als aan de andere kinderen in het gezin. Soms is hierbij een gezinscoach nuttig.