ADHD is een ziekte waarvan gedacht werd dat hij vooral bij kinderen voorkwam, maar dit bleek niet te kloppen. De diagnostiek die artsen voor kinderen gebruiken, kan echter niet zomaar op volwassenen worden toegepast. Volwassenen tonen een ander beeld, de vragen die gesteld moeten worden zijn anders, en de DSM-lijsten moeten anders worden geïnterpreteerd. Psychiaters voor volwassenen hebben daarom net als kinderartsen een netwerk opgericht van deskundigen die zich hebben bekwaamd in diagnostiek en behandeling. En dat is niet voor niets.

Volwassenen zijn geen grote kinderen
Als uw kind ADHD heeft, is het goed om te weten dat dertig procent van de kinderen met ADHD helemaal over de symptomen heen groeit en in principe als volwassene niet meer problemen heeft dan een niet-ADHD'er. Deze groep bestaat onder andere uit ex-patiënten die een aantal jaren behandeling hebben gehad, maar bevat bijvoorbeeld ook mensen die voor het eerst horen dat zij de aandoening in hun jeugd hadden als bij hun eigen kind ADHD wordt vastgesteld.
Bij nog eens dertig procent van de kinderen met ADHD verdwijnen de lastige verschijnselen grotendeels, waardoor zij hun volwassen leven goed aankunnen. In veel gevallen kiezen zij bewust of onbewust een baan of een partner die goed bij hen past en hebben hun leven zo ingericht dat zij veel structuur hebben, waardoor de omgeving minder chaotisch wordt. Soms hebben zij een zeer gestructureerde partner die zorgt voor de afspraken en de financiën. Vaak horen ook deze patiënten pas achteraf dat zij ADHD hebben (gehad).
Bij een derde groep van ongeveer dertig procent van de kinderen met ADHD blijft de aandoening last geven op volwassen leeftijd. Als we ervan uitgaan dat één procent van de tien miljoen volwassen Nederlanders last heeft van verschijnselen van ADHD, dan praten we dus over ongeveer 100.000 mensen. Nog maar een deel van deze mensen weet dat zij een stoornis hebben. De rest weet dit nog niet en heeft last van een aantal verschijnselen waarmee zij in de loop van de tijd geprobeerd hebben te leren leven. Dit gaat lang niet altijd goed.

Klinisch beeld
Hoe ziet ADHD er op volwassen leeftijd uit? De symptomen ontwikkelen zich geleidelijk. Binnen die ontwikkeling kunnen we een volwassen ADHD'er soms wel herkennen aan zijn motorische onrust, maar vaak zie je juist niets. De onrust zit dan van binnen in de vorm van chaos in het hoofd, die zich uit in wisselende stemmingen of woedeuitbarstingen. Ook zijn er problemen met organisatie, planning, relaties, werk, en geld uitgeven, door ongelukken en verslaving. Soms worden plannen steeds uitgesteld of veranderd, soms is er sprake van een hang naar sterke prikkels.
Vaak is er in het leven van ADHD'ers veel misgegaan. Ze hebben hun opleiding niet afgemaakt en als ze een betaalde baan hebben, is die vaak beneden hun niveau. Velen zijn meer geschikt voor een eigen bedrijf. Een onderzoek van 1995-1999 toonde aan dat bijna de helft van de ADHD'ers géén vaste baan had, van een uitkering leefde en vaak problemen op het werk had gehad. Hetzelfde onderzoek toonde aan dat 60% van hen een relatie had, maar verreweg de meesten met relatieproblemen te kampen had. Bijna allemaal hadden ze al een hulpverlener gehad, gemiddeld twaalf jaar voor de diagnose.
Als dergelijke problemen zich bij u zelf hebben voorgedaan, moet er dus ook aan de diagnose ADHD gedacht worden. Nogal wat ADHD'ers lopen echter rond met de diagnose depressie en worden hiervoor langdurig met wisselend succes behandeld met antidepressiva. Het belang van een goede diagnose is dat u behandeld kunt worden met de juiste medicijnen (meestal methylfenidaat) en begeleiding. Die begeleiding bestaat overigens onder meer uit psycho-educatie, het helpen oplossen van concrete problemen, het ordenen van het leven samen met een coach (hiervoor kan ook een Persoons Gebonden Budget worden aangevraagd), het verwerken van het verleden (gemiste kansen) en lotgenoten contact (ADHD-café).




Verslaving
Een van de problemen die u zult hebben in het geval bij u ernstige ADHD is geconstateerd, is dat u last heeft van uw innerlijke onrust. U zult van nature proberen hier iets aan te doen en soms merkt u dat u baat heeft bij een bepaald product. Dit kan bijvoorbeeld een 'stimulerende stof' zijn zoals koffie, nicotine, amfetamine of cocaïne (zie hoofdstuk 'Behandeling met medicijnen'). Door deze 'zelfmedicatie' voelt u zich plotseling rustiger. Sommige patiënten zijn daarom 'verslaafd aan koffie', anderen voelen zich voor korte tijd normaal als zij cocaïne nemen, maar dit is sterk verslavend.
Sommige patiënten zijn tegen andere stoffen aangelopen waar zij zich rustiger van voelen. Dat kunnen dempende stoffen zijn zoals alcohol of heroïne, maar ook nogal eens cannabis (weed, stickies, hasj), dat het melatonine verhoogt en de patiënt wat rustig (lees: slaperig) maakt, maar ook dit is weer de verkeerde keuze. Uit recent onderzoek blijkt ongeveer twintig procent van de verslaafden (ook) ADHD te hebben zonder dit te weten (de diagnose is nooit gesteld!). Deze mensen hebben recht op een goede diagnose en behandeling.