Soms wordt een verhoogd cholesterolgehalte van het bloed veroorzaakt door een omstandigheid, afwijkende situatie of een andere ziekte, bijvoorbeeld een te traag werkende schildklier (hypothyreoïdie), suikerziekte (diabetes mellitus), een bepaalde nierziekte (nefrotisch syndroom) of een leverziekte. We spreken dan van een secundaire verhoging van het cholesterolgehalte.
Wanneer een verhoogd cholesterol- en/of triglyceridengehalte wordt gevonden en dit niet het gevolg is van een andere ziekte of voedingsgewoonte, is er sprake van een primair verhoogd cholesterolgehalte. Primair betekent hier in feite erfelijk. De meest voorkomende aandoeningen worden hieronder besproken.