In het verleden (consensusrichtlijn Dementie 1997) werd bij het stellen van de diagnose dementie niet verder gezocht naar de oorzaak van de dementie. Het onderzoek was vooral gericht op het uitsluiten van die aandoeningen, die ook de combinatie geven van geheugenstoornissen en gedragsstoornissen, maar die geen dementie waren. In figuur 7 wordt aangegeven welke aandoeningen ook geheugen- en gedragsstoornissen kunnen veroorzaken.
Tien jaar geleden hield het onderzoek op bij de constatering van de diagnose dementie, nadat alle oorzaken die behandeld kunnen worden, zoals schildklierlijden of delier, waren uitgesloten. Deze benadering heeft nadelen. Op deze manier wordt er bijvoorbeeld geen verschil gemaakt tussen patiënten met dementie en bijvoorbeeld patiënten met ernstige depressie of ernstige psychotische stoornissen, zoals schizofrenie. Dit verschil is natuurlijk wel belangrijk, omdat de behandeling van deze aandoeningen sterk verschillend is.
In het verleden betekende de diagnose dementie dus eerder een eindpunt van de diagnostiek dan dat er verder naar de oorzaak van de hersenziekte werd gezocht. Tien jaar geleden kon een huisarts na het horen van de diagnose dementie over het algemeen tot een summiere zorgdiagnostiek besluiten en werd er zo nodig een inschatting gemaakt van praktische zaken, zoals rijvaardigheid. Als de patiënt met dementie nog samenwoonde met een redelijk vitale partner, wachtte in het verleden het merendeel van de huisartsen rustig af, totdat deze partner aangaf dat het thuis echt niet langer kon. Pas dan volgde actie.