Een ‘typische’ patiënt die lijdt aan de ziekte van Alzheimer vertoont een langzaam toenemende achteruitgang van geheugenfuncties bij een overigens vaak goede gezondheid. De patiënt beseft die achteruitgang zelf vaak niet. In de regel klaagt de familie over geheugenproblemen en functieverlies, de patiënt zelf klaagt niet.
Het verlies van deze functies is door middel van testen duidelijk te maken. Naast een veelvoud van andere testen, worden daar in Nederland de Mini Mental State Examination (mmse) en de Cognitieve Screenings Test (cst) voor gebruikt (zie figuur 6).
Als de dementie langer bestaat, gaat er zoveel mis dat het ook zonder testen voor iedereen duidelijk is dat er iets aan de hand is. Iedere vorm van dementie heeft een eigen herkenbare manier waarop dat functieverlies optreedt, ook de ziekte van Alzheimer. Door een patiënt met achteruitgang van het geheugen te testen, is de meest waarschijnlijke diagnose te stellen, zonder dat microscopisch onderzoek nodig is.