Tegenwoordig gebruiken artsen standaardcriteria om de meest voorkomende oorzaken van dementie vast te kunnen stellen. Al deze criteria hanteren een combinatie van:
• criteria die betrekking hebben op de aard van de geheugenstoornissen;
• start (wel of niet plotseling) en beloop (stapsgewijs of juist sluipend);
• mate van gevolgen van de dementie voor het dagelijks functioneren;
• uitsluiten van tegelijk optreden van op dementie lijkende ziekten, zoals delier of depressie.

Daarnaast wordt de mate van waarschijnlijkheid van de oorzaak van dementie aangeven, zoals mogelijk (niet geheel klassiek), waarschijnlijk (alle symptomen passen goed) en zeker (de diagnose wordt bevestigd door middel van onderzoek onder de microscoop). Een enkele set van standaardcriteria geeft leeftijdsgrenzen aan (niet onder de 40 jaar en niet boven de 90 jaar).
In de Richtlijn Diagnostiek en medicamenteuze behandeling van dementie is afgesproken dat als de oorzaak van de dementie wordt uitgesproken door een arts, hij/zij ook moet aangeven volgens welke set van criteria deze diagnose tot stand
is gekomen. Zie voor de criteria voor de ziekte van Alzheimer blz. 36.