Tijdens het eerste gesprek krijgt de psychiater (gemakshalve wordt hier over een psychiater gesproken, maar het kan ook een andere hulpverlener zijn) een eerste indruk, die in de loop van het gesprek duidelijker kan worden. Zorgvuldig observeren, goed en geduldig luisteren is daarbij uiteraard noodzakelijk. Een geremde depressieve patiënt ziet er bijvoorbeeld slecht verzorgd uit, met ongekamde en misschien ongewassen haren. De ogen kunnen wat dof staan in een vaalbleek gelaat. De patiënt spreekt zacht en monotoon. De vragen worden met ja of nee beantwoord. Het duurt lang voordat er antwoord gegeven wordt, de woorden moeten er haast uitgetrokken worden. De patiënt verroert zich nauwelijks.
Dit is in het kort een voorbeeld van wat men zoal te weten kan komen, zonder dat er veel gesproken is. Zo zijn er nog veel meer aspecten waar men op moet letten bij een psychiatrisch onderzoek.
Het interview (anamnese) gecombineerd met een psychiatrisch onderzoek kan al een redelijk compleet beeld geven. Misschien kan er zelfs al een diagnose gesteld worden. Het is in deze beginfase meestal niet mogelijk om al een compleet beeld te krijgen van de persoonlijkheidsstructuur. De vraag in hoeverre er sprake is van een persoonlijkheidsstoornis kan dus niet meteen worden beantwoord. Dit wordt meestal in de loop van de behandeling duidelijk. Een psychologisch onderzoek kan meer duidelijkheid verschaffen over iemands persoonlijkheidsstructuur.