Omdat mannen vaak al lange tijd last hebben van hun erectieprobleem, is het moeilijk de oorzaak van het erectieprobleem van de gevolgen te onderscheiden. In tabel 7 zijn kenmerken die zich voornamelijk bij lichamelijk veroorzaakte erectieproblemen voordoen, gezet naast kenmerken die zich voornamelijk bij psychische oorzaken van erectieproblemen manifesteren.

 

Als u last heeft van problemen met de erectie, dan kunt u voor uzelf bepalen of het voornamelijk op lichamelijke gronden is of eerder een psychische oorzaak heeft. Om onderscheid te maken tussen een overwegend lichamelijke of psychische oorzaak, is de Leidse Impotentie Screeningstest ontworpen.

 
 

Met de antwoorden op de vragen en de totaalscore kan de dokter of u nagaan of de oorzaak meer psychisch of meer lichamelijk is. Is de totaalscore op deze vragenlijst minder dan 4, dan bestaat waarschijnlijk een lichamelijke oorzaak voor het erectieprobleem. Is de score 5 of hoger, dan is een psychische oorzaak waarschijnlijk. Daarnaast is het van belang na te gaan of het een primair (altijd al bestaan) of secundair (vroeger was het goed) erectieprobleem betreft. Gaat het om een situatief (onder bepaalde omstandigheden) of totaal erectieprobleem (onafhankelijk van de situatie)? Ten slotte wil de huisarts weten wat de ernst van het erectieprobleem is: licht (nog wel een erectie, maar net niet meer in voldoende mate of niet voldoende lang), matig (sterk verminderde stijfheid of duur van de erectie) of compleet (vrijwel geen erectie meer mogelijk). Er moet voor worden gewaakt dat er alleen naar de stoornis gekeken wordt en niet naar de man of diens partner erachter.

Te veel druk op de ketel (casus)
Meneer ’t Hart is 32 jaar oud en werkt voor een grote internationale bank. Hij heeft een zeer drukke baan, waarvoor hij ook vaak naar het buitenland moet reizen. Sinds twee jaar heeft hij een nieuwe vriendin. Zijn voorgaande relatie is stuk gelopen vanwege zijn drukke werkzaamheden, waardoor hij niet vaak thuis was. Daarin is geen verandering gekomen. Zijn nieuwe vriendin is een advocate. Zij heeft een even bezet leven als hijzelf. Daarnaast hebben ze een uitgebreid sociaal leven, veel vrienden en daarnaast genieten ze van kunst in de zin van muziek en opera. Hun relatie is in tijd zeer beperkt. Ze hebben afgesproken om in ieder geval eenmaal per week een avond samen door te brengen zonder afspraken om aan elkaar tijd te kunnen besteden. Dan is er ook tijd voor seks. Aan het begin liep het vlot, maar na een paar maanden ging het met de seks steeds minder. Er ontstonden problemen met de erectie. Hij begrijpt er niets van omdat hij zich gezond voelt, voldoende sport, gezond eet en goed op zijn gewicht let, voldoende van zijn vriendin houdt en buiten deze relatie er geen andere seksuele contacten op nahoudt. Hij bemerkt nog wel spontane erecties in de nacht of bij het wakker worden. Hij bespreekt het probleem met zijn vriendin. Zij vindt het ook vreemd en raadt hem aan met de huisarts te gaan praten. Tijdens een uitgebreid gesprek blijkt dat er geen andere gevoelens bij de heer ’t Hart spelen zoals geheime gevoelens voor een andere vrouw, onderdrukte homoseksuele gevoelens, en blijkt ook dat hij voldoende tijd besteedt aan het voorspel. Na afloop concludeert de huisarts dat het waarschijnlijk niet gaat om een lichamelijke oorzaak, maar dat het mogelijk speelt omdat er te veel druk op de seks is gelegd: seks moet precies die ene avond per week. De huisarts nodigt zijn vriendin uit om in het volgende gesprek hierop terug te komen en geeft als huiswerk het verzoek mee om samen te gaan praten over hun seksuele relatie en de druk die erop staat. Is er nog wel voldoende ontspanning voor spontane seks? Wat vindt zijn vriendin ervan hoe ze hun seksualiteit hebben ingericht? In het tweede gesprek met de vriendin alleen komt duidelijk naar voren hoe gejaagd hun beider leven is. Zij kan heel goed de knop omzetten nadat ze andere activiteiten heeft afgesloten, maar merkt dat hij daarmee meer problemen heeft. Hij zit nog wel eens te tobben met problemen van zijn werk. Dat werkt door bij hem. Ze merkt dat hij er dan ook vaak niet helemaal bij is. Dat zou ook op de avond seks betrekking kunnen hebben, vertelt zij. Voor haar was de seks altijd goed, totdat de erectieproblemen ontstonden. Ze heeft geprobeerd hem er meer bij te betrekken en op allerlei manieren geprobeerd om zijn lustgevoelens op te wekken, op de avond van de seks. Zou hij er te moe voor zijn? De huisarts rondt het gesprek af met de vraag of ze over de condities van de seks en de druk die erop staat, samen nog eens goed willen doorpraten. Ze belooft dat. Op verzoek van de huisarts komen ze samen op de volgende afspraak. Ze hebben samen gesproken en de heer ’t Hart heeft begrepen dat zijn leefstijl samen met een neiging tot perfectionisme (voortkomend uit een zekere vorm van onzekerheid) tot de erectieproblemen bijdragen. De huisarts raadt aan om op de avond die ze beschikbaar hebben, te starten met streeloefeningen en daarmee de aandacht van de prestatie gericht op het verkrijgen of behouden van de erectie te verleggen naar aandacht voor het ervaren (gericht het herstellen van de plezierige ervaring van lichamelijk contact). Tevens geeft de huisarts aan dat er ook sprake kan zijn van een eerste symptoom van burnout. Gebrek aan ontspanning. Eens even rustig tijd voor elkaar nemen. Het is te overwegen om in de leefstijl van vele activiteiten meer rustmomenten in te bouwen. Ze beloven te gaan kijken hoe ze er voor zichzelf beter voor kunnen zorgen. Een maand later komen ze beiden terug en vertellen ze dat ze de oefeningen met veel plezier hebben uitgevoerd en toen als vanzelf de erectie weer ontstond. Ze zijn blij dat ze de huisarts hebben geraadpleegd. Hun leven heeft zich nu meer op elkaar gericht, ze praten ook meer en dat doet hen beiden goed. De heer ’t Hart heeft bij zichzelf opgemerkt dat hij wel erg moe is en heeft een korte vakantie ingebouwd.