Het wordt steeds duidelijker wat de oorzaken zijn van erectieproblemen.
Er is meer inzicht, verkregen via onderzoek naar het mechanisme
van de erectie en door onderzoek naar het vóórkomen
van erectieproblemen onder de bevolking met de risicofactoren.
De oorzaak van de stoornis kan gelegen zijn in de hersenen en de
hersenfunctie, in de verbinding tussen de hersenen en de penis
en in de lokale en regionale toestand van de penis, de bloedvaten
en zenuwen. In tabel 4 staan de oorzaken kort op een rijtje.

 

De hersenen
Door overspannenheid en depressie kan de stimulatie van centra in de hersenen niet of onvoldoende totstandkomen. Ook bij problemen in de relatie of andere problemen (bijvoorbeeld financiële problemen of moeilijkheden op het werk), is de aandacht niet op seks gericht en kunnen erectieproblemen ontstaan. Vaak is er dan sprake van verminderde zin in seks (libidostoornis). Ook een beroerte kan deze invloed hebben. Een beroerte kan echter ook hersencellen uitschakelen die belast zijn met het opvangen en doorgeven van seksuele impulsen. Onvoldoende prikkeling van deze centra door gebrek aan stimulans (door zintuiglijke prikkels van buiten of langdurig hormoontekort, vooral het testosteron) hebben vooral invloed op de seksuele lustgevoelens en kunnen zich vervolgens ook gaan uiten in een erectiestoornis. Een aangeboren erfelijke aandoening is het Syndroom van Klinefelter. Daarbij is door een chromosoomstoornis in het bloed minder testosteron beschikbaar. Er is sprake van een kleine penis en nauwelijks ontwikkelde testikels.

Het ruggenmerg en bekkengebied
Naast hormonale afwijkingen en hersenafwijkingen zijn er neurologische redenen die niet in de hersenen zijn gelegen, maar in het ruggenmerg. Bijvoorbeeld door een dwarslaesie kunnen de prikkels uit de hersenen niet meer worden doorgegeven. Ook bij een hoog opwindingsniveau ontstaat er dan geen erectie. Er kan nog wel een erectie ontstaan door reflexmatige reactie, geheel buiten het gevoel van de man om. Een prachtig voorbeeld hiervan wordt beschreven in het boek De wereld volgens Garp. Hierin wordt verteld hoe Garp wordt geconcipieerd doordat de verpleegkundige gebruikmaakt van de onbewuste erectie van een soldaat met een dwarslaesie.
Door bestraling in het bekken of door een operatie, kunnen de zenuwen zijn beschadigd of doorgesneden. De aansturing van de spieren rond de penis kan dan niet meer plaatsvinden en een erectie blijft uit. Ook kunnen lokale en regionale problemen (in het bekkengebied) invloed hebben op het ontstaan van een erectie.

Verminderde bloedtoevoer
Een verminderde bloedtoevoer kan leiden tot erectieproblemen. Een belangrijke oorzaak daarvan is aderverkalking. De aanvoerende bloedvaten kunnen zich door de verkalking niet meer voldoende openen. Daardoor wordt onvoldoende bloed naar de zwellichamen van de penis gevoerd. Er kan soms even een korte of zwakke erectie ontstaan, die snel weer verdwijnt. Hoge bloeddruk is één van de oorzaken waardoor onvoldoende extra druk kan worden opgebouwd in de penis. Medicatie tegen hoge bloeddruk heeft nog eens extra gevolgen voor het ontstaan van een erectieprobleem.
Ook bij een beschadiging van het kapsel van het zwellichaam of een lek in de afvoerende bloedvaten door een shunt (een verbinding tussen aanvoerende bloedvaten en afvoerende bloedvaten) kan de erectie uitblijven. De reden hiervoor is meestal een ongeval of operatie in het gebied van het bekken en zelden een aangeboren toestand. Operaties die schade kunnen toebrengen aan de zenuwen naar en van de penis zijn operaties aan de dikke darm (colon), de endeldarm (rectum), de prostaat en blaasoperaties. Ook bestraling bij kanker kan de zenuwfunctie verstoren.
Bij suikerziekte treedt een vermindering van de vaatdoorstroming van de bloedvaten op. Dit komt door verstijving van de bloedvaatwand en door een verminde werking van de zenuwvezels die de bloedvaten aansturen. Het is een langzaam voorschrijdend proces en goede bloedsuikers vertragen het proces slechts, maar houden het niet tegen.

Medicijngebruik
Medicijnen kunnen invloed hebben op de erectie. Medicijnen die invloed hebben op de bloeddruk, hebben die bijwerking. Ook andere medicijnen kunnen het ontstaan van een erectie tegengaan, bijvoorbeeld middelen die inwerken op het centrale zenuwstelsel, zoals benzodiazepines (bijvoorbeeld diazepam, oxazepam of slaapmiddelen) en middelen tegen epilepsie. Verder kunnen medicijnen tegen depressie (antidepressiva) een negatieve invloed hebben op de erectie. Ze kunnen ook invloed hebben op het ontstaan van een orgasme. Het gebruik van antidepressiva kan het orgasme vertragen of er zelfs voor zorgen dat het helemaal uitblijft. Vandaar dat deze middelen nog wel eens worden gebuikt bij mannen die te snel een zaadlozing hebben (vroegtijdige ejaculatie). In tabel 5 staat een lijst van medicijnen die invloed hebben op de erectie.

 

Ook langdurig (chronisch) gebruik van giftige middelen in te hoge dosering, zoals alcohol, drugs (vooral harddrugs, maar ook wel langdurig gebruik van marihuana) kan erectieproblemen veroorzaken. Bij chronische pijn kan de erectie ook te lijden hebben doordat de pijnprikkel de positieve reactie van de seksualiteit verstoort. Zo is reuma of ernstige artrose voor veel mannen een probleem dat pijn oplevert bij beweging, waarbij de seksualiteit en de erectie uiteindelijk worden verstoord.