Inloggen
> registreren
lettergrootte: A  A  A
Gerelateerde trefwoorden

Affectieve stoornis
Stoornis in het gevoelsleven, meestal gebruikt om aan te geven dat iemands gevoelens of stemming in extreme mate verhoogd (manisch) of juist verlaagd (depressief) is.
 
Agonist
Stof die de werking van een andere stof versterkt of imiteert.
 
Aldosteron
Hormoon dat in de bijnieren wordt aangemaakt en dat door het vasthouden van natrium (zout) in de nieren bijdraagt aan de regulatie van de hoeveelheid natrium en water in het lichaam. Een teveel aan aldosteron leidt door het overmatig vasthouden van natriu
 
Aneurysma
Een abnormale verwijding in een slagader of het hart. Onder invloed van hoge bloeddruk kan een aneurysma scheuren.
 
Angiogram
Röntgenfoto van een bloedvat. Door in het bloedvat een stof in te spuiten (een onschadelijk contrastmiddel) die röntgenstralen tegenhoudt, worden het verloop van het bloedvat en eventueel aanwezige vernauwingen zichtbaar gemaakt.
 
Angiotensine Converterend Enzym (ACE)
Enzym dat betrokken is bij regulatie van de bloeddruk doordat het de omzetting stimuleert van angiotensine I in angiotensine II, een stof die bloeddrukverhogend werkt. Medicijnen die de werking van dit enzym afremmen (ACE-remmers) verlagen de bloeddruk.
 
Angiotensinogeen
Een voorloper van de stof angiotensine, een hormoonachtige stof die betrokken is bij de normale regulatie van de bloeddruk en, indien in te grote hoeveelheden aangemaakt, leidt tot het ontstaan van hoge bloeddruk.
 
Aorta
De grote lichaamsslagader, die vanuit de linker hartkamer ontspringt.
 
Autonome zenuwstelsel
Het gedeelte van het zenuwstelsel dat de onwillekeurige organen (buiten de wil om functionerende organen) verzorgt, zoals die van de spijsvertering, de bloedsomloop en de ademhaling.
 
Babinski, reflex van
De door de Franse neuroloog Babinski als eerste beschreven afwijkende voetzoolreflex, waarbij de grote teen zich bij het strijken onder de voetzool zich omhoog beweegt in plaats van naar beneden. Deze afwijkende voetzoolreflex, ook wel extensie respons of
 
Catecholaminen
Verzamelnaam voor een aantal chemisch aan elkaar verwante stoffen die vooral activerend werken in het het deel van het zenuwstelsel dat de werking van de inwendige organen (als hart, longen, bloedvaten) regelt (het sympatische deel van het autonome zenuws
 
Centraal werkend
Gebruikt om medicijnen aan te geven die inwerken op het centraal zenuwstelsel.
 
Centraal zenuwstelsel
Het gedeelte van het zenuwstelsel dat centraal gelegen is: de hersenen en het ruggenmerg. De zenuwen die vanuit het centrale zenuwstelsel ontspringen vormen het perifere zenuwstelsel. Afkorting CZS.
 
Cholesterol
Vetachtige stof die door het bloed circuleert Cholesterol wordt normaal in het lichaam aangemaakt en zit in onze voeding. Cholesterol vervult in het lichaam diverse belangrijke taken en is nodig voor de opbouw van de celwanden. Een teveel aan cholesterol
 
Complicatie
Bijkomend verschijnsel waardoor de ziekte een ernstiger beloop krijgt.
 
Cyclus
Letterlijk cirkel, maar in de geneeskunde gebruikt voor een serie gebeurtenissen of processen die met ongeveer dezelfde intervallen in steeds dezelfde volgorde plaatsvinden (zie ook menstruatiecyclus).
 
Diafragma
Wordt zowel gebruikt als medische naam voor het middenrif (de spierplaat tussen de borst- en de buikholte) als voor de verstelbare, ronde, opening (zoals in een oog en in een fototoestel) waardoor de hoeveelheid invallend licht geregeld kan worden.
 
Dissectie
Het ontstaan van een scheurtje in de binnenste laag van de wand van een slagader. Dissectie in een van de hals- of wervelslagaders kan de oorzaak zijn van een beroerte.
 
Dragee
Ronde tablet met suikerlaagje eromheen. Wordt vaak gebruikt voor medicijnen die een stof bevatten die een vieze smaak bezitten, teneinde deze te camoufleren.
 
ECG
Afkorting voor elektrocardiogram of hartfilm; een onderzoek waarmee de elektrische stromen die door het hart lopen op een monitor zichtbaar gemaakt kunnen worden of vastgelegd kunnen worden op papier. Is van groot belang voor het vaststellen van bepaalde
 
Eclampsie
Bijzondere vorm van zwangerschapshogebloeddruk, met zeer hoge bloeddruk en verstoorde werking van tal van organen.
 
EMG
Afkorting voor elektromyografie; een onderzoek voor de registratie van de spierspanning of spiertonus en de activiteit van de spier door middel van elektroden die op de huid boven een spier worden bevestigd.
 
Enterospasme
Ander woord voor prikkelbare darm syndroom (PDS), een stoornis in de spierbewegingen in vooral de dikkedarm, waardoor klachten over een zeurende en/of krampende buikpijn ontstaan en de darmfunctie ontregeld raakt. Hierdoor ontstaat een afwijkend ontlastin
 
Essentiële hypertensie
Geeft aan dat bij een bepaalde patiënt de oorzaak van de hoge bloeddruk niet bekend is.
 
Etalagebenen
Kramp in de beenspieren die ontstaat als gevolg van vernauwingen in de beenslagaders. Door de kramp moet de patiënt bij het wandelen regelmatig even stoppen. De medische benaming voor etalagebenen is claudicatio intermittens (letterlijk: intermitterend hi
 
Extensie reflex
De door de Franse neuroloog Babinski als eerste beschreven afwijkende voetzoolreflex, waarbij de grote teen zich bij het strijken onder de voetzool zich omhoog beweegt in plaats van naar beneden. Deze afwijkende voetzoolreflex, ook wel reflex van Babinski
 
Extensie respons
De door de Franse neuroloog Babinski als eerste beschreven afwijkende voetzoolreflex, waarbij de grote teen zich bij het strijken onder de voetzool zich omhoog beweegt in plaats van naar beneden. Deze afwijkende voetzoolreflex, ook wel reflex van Babinski
 
Extrasystolie
Onregelmatigheid in het hartritme, ook wel 'overslaan van het hart' genoemd. Hierbij komt er een hartslag te snel na de vorige hartslag, waardoor de hoeveelheid bloed dat wordt uitgepompt zo klein is dat deze hartslag niet wordt opgemerkt en het lijkt het
 
Familieanamnese
Het nagaan of bepaalde ziekten, bijvoorbeeld hoge bloeddruk, in de familie voorkomen.
 
Feochromocytoom
Meestal goedaardige tumor, uitgaande van het bijniermerg, waar adrenaline (een stimulerende stof) wordt afgescheiden en waardoor onder meer hoge bloeddruk en vaak ook hartkloppingen ontstaan.
 
Fibrilleren
Snelle en ongecoördineerde samentrekking van de spiervezels in de boezem of kamer van het hart. Bij boezemfibrilleren ontstaat er een verminderde of onvoldoende pompfunctie, welke met medicijnen in de regel goed te behandelen is. Kamerfibrilleren leidt to
 
Fibromusculaire dysplasie
Erfelijke afwijking met vernauwing in de slagaderen van de nieren.
 
Glucosurie
Suiker in de urine.
 
Glycirrhizine
Stof die in drop zit en een bloeddrukverhogende werking bezit.
 
Hartstilstand
Toestand waarbij het hart niet meer kan pompen waardoor de bloedcirculatie in het lichaam stopt.
 
HbA1(c)
Geglyceerd hemoglobine, dwz hemoglobine (de rode bloedkleurstof in de rode bloedcellen) waaraan zich suikerachtige stoffen gehecht (geglyceerd) hebben. Naarmate de hoeveelheid glucose in het bloed hoger is, zal meer hemoglobine geglyceerd worden en neemt
 
Hemodialyse
Nierdialyse: nierfunctievervangende behandeling waarbij bloed via een slangetje in de arm van de patiënt naar een apparaat wordt geleid waar het wordt gereinigd. Het gereinigde bloed wordt daarna weer teruggeleid naar het lichaam van de patiënt.
 
Hoge bloeddruk
Te hoge druk binnen in de slagaders, zoals gemeten in de bovenarm-slagader. De medische naam is hypertensie. De grenswaarde waarboven een bloeddruk als te hoog wordt beoordeeld hangt van een aantal factoren af, maar ligt voor de bovenwaarde (systolische b
 
Hypercholesterolemie
Een te hoog cholesterolgehalte in het bloed.
 
Hyperhomocysteïnaemie
Verhoogd homocysteïne in het bloed als gevolg van verstoorde afbraak van methionine. Is een risicofactor voor vervroegde aderverkalking.
 
Hypertensie
Hoge bloeddruk; te hoge druk binnen in de slagaders, zoals gemeten in de bovenarm-slagader. De medische naam is hypertensie. De grenswaarde waarboven een bloeddruk als te hoog wordt beoordeeld hangt van een aantal factoren af, maar ligt voor de bovenwaard
 
Hypertrofie
Toename van het volume van een orgaan zonder dat er sprake is van een toename van het aantal weefselcellen. Bij hypertrofie van het hart gaat het om een verdikking van de hartspier als gevolg van een langdurig verhoogde bloeddruk.
 
Hypertrofie
Toename van het volume van een orgaan zonder dat er sprake is van een toename van het aantal weefselcellen. Bij hypertrofie van het hart gaat het om een verdikking van de hartspier als gevolg van een langdurig verhoogde bloeddruk.
 
IBS
Afkorting van Inbewaringstelling, een door de burgemeester op advies van een arts afgegeven 'verklaring' in het kader van de wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (zie BOPZ), om iemand tegen zijn wil op te kunnen nemen in een psychiatri
 
Imidazolinereceptor
In de hersenen gelegen receptoren ('ontvangers'), die een onderdeel vormen van het systeem in het centraal zenuwstelsel dat de bloeddruk regelt. Bepaalde bloeddrukverlagende middelen (de zogeheten 'centraal aangrijpende middelen') ontlenen hun bloeddrukve
 
Infarct
Afsluiting van een bloedvat met als gevolg het afsterven van het door dat bloedvat verzorgde weefsel.
 
Insuline-resistentiesyndroom
Combinatie van overgewicht, hoge bloeddruk, verhoogd vetgehalte in het bloed en een verminderde gevoeligheid voor insuline.
 
Insuline-resistentiesyndroom
Combinatie van overgewicht, hoge bloeddruk, verhoogd vetgehalte in het bloed en een verminderde gevoeligheid voor insuline.
 
Insulineresistentie
Toestand waarbij er een verminderde gevoeligheid van de lichaamscellen is voor insuline, zoals bij bepaalde vormen van suikerziekte kan voorkomen.
 
Kalium
Een in het lichaam voorkomend zout dat ondermeer essentieel is voor de werking van alle spieren. Zowel een tekort als een teveel aan kalium zijn schadelijk.
 
Kreatinine
Afvalstof van de eiwitstofwisseling die in het bloed voorkomt en door de nieren via de urine wordt uitgescheiden.
 
Kringspier
Een kringvormig verlopende spier die een opening afsluit, zoals bijvoorbeeld de anus.
 
mm Hg
Millimeters kwik: de waarde waarin de bloeddruk wordt aangegeven. Deze maat is afkomstig uit de tijd dat de bloeddruk werd gemeten met een bloeddrukmeter waarin een rechtopstaande buis met kwik (internationale afkorting van kwik is Hg) zat. Door tijdens d
 
Modificatie
Medische naam voor verandering, wijziging of bijstelling van bijvoorbeeld een behandeling, geneesmiddel, natuurlijke stof of een theorie.
 
Natrium
Een in het lichaam voorkomend zout, dat essentieel is voor de waterhuishouding van het lichaam. Een teveel kan hoge bloeddruk veroorzaken en aanleiding geven tot het vasthouden van water. Natrium zit ondermeer in keukenzout (als natrium-chloride).
 
Nervus opticus
De vanuit het oog ontspringende zenuw (de gezichtszenuw) die de zenuwimpulsen die in het netvlies onder invloed van de lichtprikkels zijn ontstaan, doorgeeft aan de hersenen.
 
Nierdialyse
Nierfunctievervangende behandeling waarbij bloed via een slangetje in de arm van de patiënt naar een apparaat wordt geleid waar het wordt gereinigd. Het gereinigde bloed wordt daarna weer teruggeleid naar het lichaam van de patiënt.
 
Nitrobaat
Bloedvatverwijdend geneesmiddel dat gebruikt wordt om pijnklachten in de hartstreek en benauwdheidsklachten, als gevolg van vernauwingen van de hartkransslagaders, snel te verlichten.
 
Oesophagogastroscopie
Onderzoek waarbij het inwendige van de maag bekeken wordt. Tegenwoordig worden hier flexibele kijkers voor gebruikt. Bij dit onderzoek wordt eigenlijk altijd ook de slokdarm en de twaalfvingerige darm bekeken. Men noemt het onderzoek daarom ook wel oesoph
 
Oversterfte
Het verschil tussen het aantal mensen van een bepaalde leeftijd of bepaalde groep dat overlijdt als gevolg van een bepaalde aandoening en de gemiddelde levensverwachting van die groep mensen.
 
Peritoneale dialyse
Nierfunctievervangende behandeling waarbij met behulp van een spoelvloeistof die via een buisje in de buikholte wordt gebracht, afvalstoffen via het buikvlies weggespoeld worden.
 
Placebo
Een pil, dragee of drank waarin geen werkzame stof zit en die wordt gebruikt bij het onderzoeken van een nieuw geneesmiddel om te meten of het resultaat van de behandeling met het nieuwe medicijn beter is dan die van het placebo.
 
Reflex van Babinski
De door de Franse neuroloog Babinski als eerste beschreven afwijkende voetzoolreflex, waarbij de grote teen zich bij het strijken onder de voetzool zich omhoog beweegt in plaats van naar beneden. Deze afwijkende voetzoolreflex, ook wel extensie respons of
 
Renine
Hormoonachtige stof die in de nieren wordt gemaakt en die betrokken is bij het ontstaan van hoge bloeddruk.
 
Rhodopsine
Staafjesrood. Kleurstof in de staafjes van het netvlies die deze cellen lichtgevoelig maakt. Om rhodopsine aan te maken heeft het lichaam vitamine A nodig.
 
RM
Afkorting van rechterlijke machtiging, een juridische maatregel waarmee iemand ook tegen zijn wil in een psychiatrisch ziekenhuis kan worden opgenomen. In tegenstelling tot bij een IBS, verloopt de gehele procedure hier van meet af aan via de rechtbank.
 
Secundaire hypertensie
Hoge bloeddruk met een duidelijk aanwijsbare oorzaak, bijvoorbeeld hoge bloeddruk als gevolg van een nierziekte.
 
Sinusknoop
Groep cellen bovenin het hart die verantwoordelijk is voor het afgeven van elektrische stroompjes waardoor de hartspiercellen samentrekken en het hart kan pompen.
 
Sympathisch zenuwstelsel
Deel van het autonome zenuwstelsel dat vooral regulerend en stimulerend werkt op activiteit en prestatie (capaciteit hart, longen en verbranding neemt toe), een bloedsuikerverhogend effect heeft en de hersenactiviteit stimuleert. Het remt gedeeltelijk de
 
Syndroom van Cushing
Ziektebeeld veroorzaakt door een gezwel in de bijnieren. Hierbij wordt een overmaat aan bijnierschorshormonen gemaakt waardoor onder andere hoge bloeddruk ontstaat.
 
Systolische bloeddruk
De bovenwaarde van de bloeddruk: de (hoogste) druk in de slagaders op het moment dat het hart een nieuwe hoeveelheid bloed uitpompt.
 
Therapietrouw
Het op de voorgeschreven wijze innemen van medicijnen of opvolgen van andere medische adviezen.
 
TIA
Afkorting voor transient ischaemic attack, een tijdelijke uitval van de functie van een deel van de hersenen als gevolg van een tijdelijke, kortdurende afsluiting van de bloedstroom in een bloedvat. Een TIA is vaak een voorbode van een permanente afsluiti
 
Toxicose
Oude naam voor zwangerschapshypertensie, een abnormale bloeddrukstijging tijdens de zwangerschap. Vroeger ook aangeduid met zwangerschapsvergiftiging.
 
Trommelholte
De luchthoudende middenoorholte achter het trommelvlies.
 
Ureum
Een afvalstof van de eiwitstofwisseling die normaal in het bloed aanwezig is en die door de nieren via de urine wordt uitgescheiden.
 
Witte-jassenhypertensie
Het fenomeen dat de bloeddruk verhoogd is wanneer deze wordt gemeten door een persoon in een witte jas (een arts of verpleger) terwijl de bloeddruk lager is wanneer die thuis zelf gemeten wordt..