Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Prof. Dr. Wouter Zuurmond
 
In samenwerking met :  



Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie


lettergrootte: A  A  A
Aanvullende (complementaire of adjuvante) therapie en maatregelen

Naast de vele medische maatregelen die men kan nemen bij symptomen die de kwaliteit van leven bedreigen, bieden andere terreinen ook mogelijkheden. Een aantal kanttekeningen is daarbij echter op zijn plaats.
Alternatieve geneeskunde bestaat niet, middelen of methoden helpen wel of niet, maar zijn niet anders dan alle andere gebruikte medicijnen. Morfine bijvoorbeeld, is afkomstig uit de plantenwereld, en is een product van de papaver, aspirineachtigen zijn afkomstig van de wilgenbast. In een groot aantal gevallen is niet bekend of een bepaald middel wel of niet werkt en dan is onderzoek een eerste vereiste. Het aanprijzen van middelen waarvan de werking niet is aangetoond en waarvan redelijkerwijs te verwachten valt dat deze onwerkzaam zijn, is misdadig. Immers, iemand die lijdt aan een ongeneeslijke ziekte zal alles aangrijpen om zijn of haar situatie te verbeteren. Nog misdadiger wordt het, als het voorschrijven van middelen of het uitvoeren van onduidelijke behandelingen met grote geldbedragen gepaard gaat. Men moet rekening houden met het feit dat er gewetenloze mensen zijn die zich over de rug van de ernstig zieke mens willen verrijken.
Toch moet de geneeskundige aan de andere kant niet blind zijn voor aanvullende behandelingsmogelijkheden en maatregelen. Een aantal daarvan kan genoemd worden.

Acupunctuur en acupressuur
Acupunctuur en acupressuur kunnen bij een aantal mensen de klachten verlichten. Een bekende vorm van acupressuur als middel tegen misselijkheid en braken of angst, bestaat uit het met de duim en wijsvinger van de ene hand drukken op een acupunctuurpunt van de andere hand, wat tot vermindering van deze klachten kan leiden.
Acupunctuur kan verlichting van klachten geven, maar hoed u voor charlatans en beurzensnijders (oplichters)!


Aromatherapie
Geur speelt bewust of onbewust een belangrijke rol in het leven. Geur kan ontaarden in stank of aan de andere kant aangename gevoelens opwekken, en zelfs slaapverwekkend zijn. De aromatherapie, het toepassen van aangename geuren via op het lichaam aangebrachte etherische oliën of via verdampers en verstuivers, kent een aantal toepassingen.
Wanneer de patiënt een onaangename geur verspreidt, komen mensen met tegenzin op bezoek. Dit kan het geval zijn bij nare wonden of bij ontlastingsproblemen. Het gevolg kan zijn dat het bezoek het contact gaat mijden of in ieder geval zo kort mogelijk blijft. De patiënt kan daardoor in een isolement raken. Met eenvoudige verdampers in de kamer kunnen deze nare geuren bestreden worden.
Anderzijds kunnen aangename geuren op zichzelf de patiënt opbeuren en spier- en gewrichtsklachten verminderen. Dit kan bereikt worden met etherische oliën met rozemarijn, pepermunt, lindebloesem, viooltjes, de Griekse alant, lavendel, kamille, citroenmelisse, majoraan en thijm. Zowel bij het verstuiven als bij het toepassen in etherische oliën dient eerst gevraagd te worden of men de betreffende geur wel aangenaam vindt: geur is heel persoonlijk.

Fysiotherapie
De rol van de fysiotherapeut in de palliatieve zorg is veelomvattend, onder andere door:
- ademhalingsoefeningen ter voorkoming van angst, paniek en benauwdheid;
- voorkomen van stijfheid bij bedlegerigheid;
- het aanleren van ontspanningstechnieken;
- het uitvoeren van massagetechnieken en het overbrengen daarvan op verpleging, naasten en familie;
- het toepassen van Transcutane Elektrische Zenuwstimulatie (TENS) en het overbrengen daarvan op de patiënt en/of naasten.

Hypnotherapie
De oudste vorm van hypnose staat beschreven in Genesis 2: 21-22: 'Toen deed de Here God een diepe slaap op den mens vallen; en terwijl deze sliep, nam Hij een van zijn ribben en sloot haar plaats toe met vlees. En de Here God bouwde de rib, die Hij uit den mens genomen had tot een vrouw, en Hij bracht haar tot den mens.'
Voor hypnotherapie moet de patiënt ontvankelijk zijn. De methoden kunnen verschillen: hand optillen, oogfixatie, de 'theater'- en de relaxatietechniek. Een voorwaarde is dat de patiënt dit wil en daarin mee wil gaan. Vreemd genoeg zijn intelligente mensen het meest ontvankelijk voor deze therapievorm. Pijn, misselijkheid en braken, en onaangename stemming kunnen ermee verminderd worden.

Lichttherapie
Uit onderzoek is gebleken dat in herfst en winter, de donkere perioden, meer depressiviteit optreedt. Lichttherapie kan daarbij een uitkomst bieden: heldere verlichting op ooghoogte, waarbij natuurlijk geen verblinding moet optreden, kan depressieve klachten verminderen.

Massage
Massage kan ontspannend werken en de pijn verlichten, en hoeft niet alleen door fysiotherapeuten te worden uitgevoerd. Ook verpleegkundigen, naasten en familie kunnen de technieken immers leren. Massage kan in kwaliteit verbeteren door daarbij aromatherapie te gebruiken in de vorm van aangenaam ruikende etherische oliën.

Meditatie en ontspanningstechnieken
Bij eenvoudige meditatietechnieken gaat men met gesloten ogen liggen, haalt men diep adem en denkt men aan plezierige dingen. Bij ontspanningstechnieken volgens Schulze gaat men liggen en probeert men vervolgens de pink van de linkerhand te ontspannen, gevolgd door de andere vingers, de hand en de arm, waarna de procedure zich herhaalt bij de andere arm. Ontspanning moet zo uitgevoerd worden dat als iemand de arm optilt, deze bij loslaten volkomen ontspannen weer terugvalt.
Een andere vorm van ontspanningstechniek vindt plaats met behulp van biofeedback-apparatuur waarbij de spierspanning op een metertje is af te lezen. De procedure kan daarbij identiek zijn aan de Schulze therapie.

Muziektherapie
Muziek, aangepast aan de smaak van de patiënt, kan afleiding, ontspanning en vermindering van klachten geven. Niet alleen het luisteren, maar ook het zelf actief beoefenen, kunnen stress, pijn, moeheid, depressie en angst verminderen. Wel dient men rekening te houden met het gegeven dat er ook muziek bestaat die mensen depressief en verdrietig kan maken.

Planten en kruiden
Het gebruik van planten en kruiden staat vaak buiten het blikveld van medici. Toch is de werking van een aantal middelen niet te ontkennen en het gebruik van plantenextracten kan dan ook een positieve invloed hebben. Wel is het van belang om het gebruik ervan te melden, omdat een aantal kruiden en plantenextracten kunnen interfereren met chemo- of radiotherapie. Enkele voorbeelden voor dagelijks gebruik zijn:
Cannabis sativa (marihuana) als eetlustopwekkend middel, tegen misselijkheid en braken bij chemotherapie, ontspanningsmiddel.
Citroenmelisse tegen slapeloosheid en krampen.
Gember tegen misselijkheid.
Kamille(thee) tegen slaap- en spijsverteringsstoornissen.
Pepermunt (thee) tegen spijsverteringsstoornissen, misselijkheid en diarree.
Rabarber tegen obstipatie.
Rozemarijn in etherische oliën als uitwendig middel tegen spier- en gewrichtsklachten.
Sint Janskruid tegen depressie. Dit middel kan overgevoeligheid voor licht veroorzaken en de werking van andere middelen beïnvloeden, zoals medicijnen tegen depressie en epilepsie. Daarnaast heeft het een negatieve invloed op de werking van chemotherapie.
Temoe Lawak: spijsverteringsstoornissen en gallijden.
Valeriaan kan tegen angst en als slaapmiddel gebruikt worden. Het is als thee, capsules en drank te verkrijgen. Wel moet rekening gehouden worden met het feit dat het de werking van andere slaapmiddelen of middelen tegen depressie kan versterken.
Zwarte en blauwe bes gedroogd, tegen diarree.

Tai Chi
Tai Chi is een veel gebruikt ontspannings- en oefenprogramma, dat ook uitgevoerd kan worden door bedlegerige patiënten. Literatuur is in elke bibliotheek of boekhandel te krijgen.

Yoga
Yoga kan een gunstige invloed hebben op de ademhaling en door houdingsoefeningen kan pijn en stijfheid mogelijk verminderen of voorkomen worden.




terug verder




Gezond eten rond chemotherapie


Als je vanwege kanker chemokuren krijgt, heb je vaak weinig tot geen trek in eten en ook je smaak is geregeld heftig aangetast. Daarbij komt meestal ook nog eens een gevoelige mond en keel waardoor eten zelfs pijn kan doen. Diezelfde problemen kun je krijgen als gevolg van bestraling. Toch is het juist van essentieel belang voor het herstel – door goed te eten – je lichaam op gewicht te houden. Dit unieke kookboek – het eerste in z’n soort – helpt bij het gevecht weer beter te worden. Met allerlei praktische tips en inspirerende recepten om toch plezier in eten te houden.

Auteur(s) : José van Mil
Prijs : € 22,50
ISBN : 9789491549434