Patiënten met borstkanker worden eerst behandeld door de chirurg. Daarna worden zij meestal behandeld door de radiotherapeut en de internist. Het is gebruikelijk dat de chirurg niet alleen een operatie verricht aan de borst, maar dat ook de lymfeklieren uit de oksel worden verwijderd.
In Nederland wordt de diagnose borstkanker jaarlijks bij meer dan 11.000 vrouwen vastgesteld. Bij 50-75% komt een borstsparende ingreep in aanmerking. De chirurg verwijdert het kwaadaardige gezwel uit de borst. Vervolgens wordt nagegaan of de lymfeklieren van de oksel tumorcellen bevatten. Eerst zal worden nagegaan of de schildwachtklierprocedure (ook wel sentinel node procedure genoemd) op verantwoorde wijze kan worden toegepast.
Met deze methode kan op betrouwbare wijze worden nagegaan of er tumorcellen in lymfeklieren van de oksel aanwezig zijn. Alleen indien dit het geval is wordt er een okseloperatie gedaan.
Vervolgens bespreken de chirurg, de patholoog, de radiotherapeut en de internist de ziektegeschiedenis van de patiënt. Tijdens deze oncologiebespreking wordt besloten of er aanvullende behandelingen nodig zijn. De behandelaars zullen altijd adviseren de geopereerde borst te bestralen.
Uit studies is namelijk gebleken dat de kans op hernieuwde tumorgroei in de borst zonder bestraling groot is. Na bestraling is de kans op hernieuwde tumorgroei in de borst klein. Na een borstsparende operatie zijn vaak kleine hoeveelheden tumorcellen in de borst achtergebleven, die met gewoon onderzoek niet aan te tonen zijn.
De kans dat u uw borst kunt behouden als bij u een tumor in uw borst wordt geconstateerd, is erg groot. De behandeling bestaat uit uitwendige bestraling, soms gecombineerd met inwendige bestraling. Het doel van deze behandeling is de onopgemerkte tumorcellen in de borst te doden en het cosmetisch resultaat zo goed mogelijk te laten zijn. Deze doelen worden het best bereikt door per keer een kleine hoeveelheid straling te geven. De hele borst zal in 5 weken 25 keer bestraald worden. Daarna volgen nog 7 tot 10 bestralingen die gericht zijn op de plaats waar de tumor in de borst zat. Dit wordt de boosterdosis genoemd. Deze extra hoeveelheid straling kan ook door middel van inwendige bestraling (brachytherapie) worden gegeven. De radiotherapeut zal u bestraling van de omringende lymfeklieren adviseren als de kans op de aanwezigheid van achtergebleven tumorcellen in de lymfeklieren groot is. Bestraling van lymfeklieren wordt gelijktijdig met de bestraling van de borst uitgevoerd. Het doel van deze behandeling is dus onopgemerkte tumorcellen in de lymfeklieren te doden. Zo wordt bovendien het risico verkleind dat tumorcellen alsnog via de lymfeklieren de bloedbaan kunnen bereiken en zich elders in het lichaam nestelen. Na bestraling is het risico op hernieuwde tumorgroei in de lymfeklierstations erg klein. Als de artsen vermoeden dat tumorcellen via uw bloed elders in uw lichaam terecht zijn gekomen, zal ook chemotherapie of hormoonbehandeling gegeven worden.
Het is niet altijd verantwoord om een borstsparende behandeling uit te voeren. Soms geeft de patiënt de voorkeur aan een niet-borstsparende operatie (al of niet gecombineerd met een directe borstreconstructie operatie). In bovengenoemde situaties wordt al het borstklierweefsel verwijderd en wordt (op dezelfde wijze als boven beschreven) nagegaan of een okseloperatie nodig is. Na onderzoek van het verwijderde weefsel bespreekt de chirurg uw ziektegeschiedenis met de patholoog, de radiotherapeut en de internist. Afhankelijk van de kenmerken van de tumor in de borst en de aanwezigheid van tumorcellen in de lymfeklieren van de oksel gaan ze na of de kans op achtergebleven tumorcellen groot of klein is. Wanneer het risico op achtergebleven tumorcellen na een operatie groot is, krijgt u het advies bestralen.
Als de borstwand moet worden bestraald om onopgemerkte tumorcellen in het operatiegebied te doden, wordt u uitwendig bestraald. Die behandeling duurt ongeveer vijf weken. Wekelijks moet u meestal vijf dagen naar de afdeling radiotherapie komen. Na bestraling is de kans op hernieuwde tumorgroei in het littekengebied van de borstamputatie erg klein.
Bestraling van de lymfeklieren wordt geadviseerd wanneer het risico op tumorcellen in de lymfeklieren groot is. Ook nu zult u uitwendig bestraald worden. Doel van de behandeling is onopgemerkte tumorcellen in de lymfeklieren te doden. De behandeling vindt gelijktijdig plaats met de bestraling van de borstwand. Het risico op hernieuwde tumorgroei in de lymfeklieren is na behandeling erg klein. Als de dokters vermoeden dat tumorcellen via uw bloed elders in uw lichaam terecht zijn gekomen, krijgt u ook chemotherapie of hormoonbehandeling.
Soms is er sprake van een grote in de huid of spier gegroeide borstkanker. Opereren is dan niet mogelijk. Wel wordt een klein stukje van de tumor verwijderd. Dit wordt gedaan om definitief vast te stellen of het om borstkanker gaat. Tijdens de oncologiebespreking nemen uw chirurg, de patholoog, de radiotherapeut en de internist uw ziektegeschiedenis door en maken zij een behandelingsplan. Over het algemeen krijgt u eerst chemotherapie. Afhankelijk van het effect van de chemotherapie wordt u daarna bestraald of geopereerd of beide. De bestraling is uitwendig. Zowel de door tumor aangetaste borst als de omringende lymfeklieren worden bestraald. De behandeling duurt ongeveer vijf weken. Wekelijks moet u meestal vijf dagen naar de afdeling radiotherapie komen. Doorgaans wordt gedurende maximaal twee weken daarna nog een extra hoeveelheid straling gegeven.
Helaas blijkt dat de tumor bij veel patiënten toch weer terugkomt. Bij deze patiënten is de kans ook groot dat er elders in het lichaam (bijvoorbeeld in de botten, de longen) tumorcellen aanwezig zijn. De levensverwachting voor deze patiënten is in het algemeen niet zo goed. Maar desalniettemin kunnen ziekteverschijnselen, dankzij de behandelingen, geruime tijd wegblijven.
De kansen op genezing van borstkankerpatiënten in Nederland en andere landen zijn in de afgelopen 20 tot 30 jaar duidelijk verbeterd. Dit wordt zowel verklaard door het gegeven dat de ziekte op een eerder tijdstip wordt ontdekt (door het bevolkingsonderzoek op borstkanker) als ook door de verbeterde behandelingsmogelijkheden van de chirurg, de internist en de radiotherapeut.