|
|
Planning Combineren van gegevens Alle gegevens die op de simulator zijn vastgelegd en de gegevens van de CT-scan, MRI-scan of PET-scan worden doorgegeven aan de planningsafdeling. Hier staan computers waarin alle mogelijkheden van de verschillende bestralingsapparaten zijn opgeslagen. Uw gegevens worden gecombineerd met de mogelijkheden die de apparatuur heeft om voor u het beste behandelingsplan op te stellen. Dit gebeurt in nauwe samenwerking tussen planningslaborant, radiotherapeut en klinisch fysicus. De laatste is ook verantwoordelijk voor het goed functioneren van alle apparatuur. Meerzijdige bestraling Vaak vinden mensen het gek dat bijvoorbeeld hun long zowel van de vóór- als van de achterkant wordt bestraald. Dat wordt gedaan om de gezonde weefsels zo min mogelijk te belasten. U kunt dit het best vergelijken met belichting voor een televisieopname: soms kan met één spot het beeld goed belicht worden, maar soms moet er vanuit meerdere kanten worden belicht. Er zijn meerdere factoren waarmee men bij de bestraling rekening moet houden. - Het volume van het te bestralen gebied en een zekere marge rond dit gebied. Men houdt daarbij rekening met bewegingen als gevolg van ademhalen, maar ook met een kleine verplaatsing tijdens de bestraling. Tegenwoordig wordt veel onderzoek gedaan om het mogelijk te maken tijdens elke bestraling (van bijvoorbeeld een patiënt met longkanker) de tumor, ondanks de adembewegingen, steeds goed te bestralen en tegelijkertijd het normale weefsel zo weinig mogelijk met stralen te belasten (ook wel 4D-Gated bestraling genoemd). - Uiteraard moet ook rekening gehouden worden met de plaats van het te bestralen gebied ten opzichte van gezonde weefsels en organen. Tijdens het plannen kan besloten worden een deel van het bestralingsveld af te schermen met behulp van blokken waar geen straling doorheen kan. Zo kunnen weefsels of organen worden gespaard. De blokken worden op de röntgenfoto's overgetekend. Die foto's gaan de moulagekamer in, waar de blokken in vloeibaar metaal worden gegoten. Daarna wordt gecontroleerd of de blokken goed zijn gemaakt. Een enkele keer moet u daarvoor terug naar de simulator. Het is nu gebruikelijk "multileaf-collimatoren" (afgekort mlc) in plaats van gegoten blokken te gebruiken. Zo'n collimator zit in het bestralingsapparaat. Het bestaat uit een veertigtal afzonderlijk aan te sturen loodbladen. Hiermee kan een bestralingsveld, dat rechthoekig is, in elke gewenste vorm worden veranderd. Het is nu ook mogelijk binnen een (in principe rechthoekig) bestralingsveld gebieden te kiezen waar bij voorkeur een hogere (de tumor) of een lagere (het normale weefsel) dosis wordt gegeven. We noemen deze methode van bestraling "Intensity Modulated RadioTherapy" of kortweg IMRT. ![]() Met IMRT-techniek kan een hogere tumordosis worden gegeven terwijl het omringende weefsel (o.a. de endeldarm) meer gespaard dan wanneer de drie-velden techniek wordt toegepast. Figuur links: Dosisverdeling van de bestraling van prostaatkanker (aangegeven met de blauwe contour). Het rode gebied geeft het gebied aan dat de hoogste dosis (bv. 70 Gy) krijgt. Bij deze drie-velden techniek (bestraling van drie kanten, aangegeven met de cijfers 1, 2, en 3) krijgt ook een gedeelte van de endeldarm (aangegeven met de groene contour) een dosis van 70 Gy. Het groene gebied krijgt een dosis van maximaal 35 Gy. Figuur rechts: Dosisverdeling van de bestraling van prostaatkanker met de IMRT-techniek. Hier wordt een vijf-velden techniek toegepast (1 t/m 5). De te bestralen prostaat is aangegeven met de lichtblauwe contour. In het rode gebied bedraagt de dosis maximaal 76 Gy, het groene gebied maximaal 35 Gy. De endeldarm krijgt nu een veel lagere dosering dan met de drie-velden-techniek. - Ook het type gezond weefsel is van belang. De gevoeligheid voor bestraling is per weefsel verschillend. De nieren zijn bijvoorbeeld heel erg gevoelig voor bestraling, de huid daarentegen veel minder. - Ten slotte is de diepte van het te bestralen gebied ten opzichte van de huid van belang voor de keuze van de stralingssoort en de energie daarvan. Dosering De uiteindelijke planning voor een bestraling ziet eruit als een dwarsdoorsnede door een lichaam. Daarop is dan de plek aangegeven die bestraald moet worden, de marge rond die plek en de organen die extra gevoelig zijn voor bestraling. De planningscomputer heeft berekend op welke plaats hoeveel straling komt (de dosisverdeling). De punten die een gelijke dosis straling krijgen, zijn met elkaar verbonden. Als de radiotherapeut de dosisverdeling goed vindt, schrijft hij de uiteindelijk totale dosis voor in gray (Gy)-eenheden en in hoeveel porties die moet worden toegediend. Voor een stembandtumor schrijft hij bijvoorbeeld 66 Gy voor: 2 Gy per dag, in totaal 33 keer bestralen, 5 dagen per week. ![]() Dwarsdoorsnede van het lichaam met afgebeeld de prostaat met de niet zichtbare tumor. Om een zo goed mogelijke dosisverdeling in de prostaattumor te verkrijgen, wordt van drie kanten bestraald (nr. 1, 2 en 3). De getallen bij de lijnen geven de dosis in procenten weer (prostaattumor 100, rand prostaat 95, enz.). Bepaling van behandelingsplan U begrijpt dat het maken van een goed individueel afgestemd behandelingsplan moeilijk en tijdrovend is. En dat er dus enige tijd zal zitten tussen het eerste gesprek en het starten van de bestraling. Het uiteindelijke plan met de dosering, de gegevens over uw ziekte, de röntgenfoto's waarop de bestralingsgebieden zijn aangegeven en eventueel de CT-scan worden meestal nog met alle radiotherapeuten van de betreffende afdeling besproken. Vaak zijn daar ook laboranten en een klinisch fysicus bij aanwezig. Soms vindt er nog een aanpassing van het behandelingsplan plaats. Eenmaal goedgekeurd, gaan de gegevens naar het bestralingstoestel en kan uw behandeling beginnen. |
Gezond eten rond chemotherapie Als je vanwege kanker chemokuren krijgt, heb je vaak weinig tot geen trek in eten en ook je smaak is geregeld heftig aangetast. Daarbij komt meestal ook nog eens een gevoelige mond en keel waardoor eten zelfs pijn kan doen. Diezelfde problemen kun je krijgen als gevolg van bestraling. Toch is het juist van essentieel belang voor het herstel – door goed te eten – je lichaam op gewicht te houden. Dit unieke kookboek – het eerste in z’n soort – helpt bij het gevecht weer beter te worden. Met allerlei praktische tips en inspirerende recepten om toch plezier in eten te houden. Bestraling: wat betekent dat voor mij? Wat is kanker? Hoeveel mensen lijden in Nederland aan hanker? Hoe is kanker te voorkomen? Hoe wordt het in Nederland behandeld? Wat gebeurt er op de afdeling radiotherapie en waarom wordt iets gedaan? Welke manesn komt u op deze afdeling tegen en wat doen zij? Op al deze vragen krijgt u in dit boek antwoord.
Registreren
Wilt u regelmatig onze nieuwsbrief met actuele gezondheidsinformatie en aanbiedingen rond boeken ontvangen, ga dan naar de registratiemodule. |










