4D-Gated radiotherapie
Een techniek van bestralen waarmee rekening wordt gehouden met bewegingen van de tumor tijdens de bestraling. | |
Adjuvante therapie
Toedienen van medicijnen of hormonen om eventueel aanwezige tumorcellen te doden. Deze tumorcellen zijn echter niet aangetoond. | |
Adjuvante therapie
Toedienen van medicijnen of hormonen om eventueel aanwezige tumorcellen te doden. Deze tumorcellen zijn echter niet aangetoond. | |
Angiogenese
Vorming van bloedvaatjes. | |
Angiogenese
Vorming van bloedvaatjes. | |
Atoom
Kleinst mogelijk deeltje van een element, waarin de chemische eigenschappen nog volledig behouden zijn. | |
Atoom
Kleinst mogelijk deeltje van een element, waarin de chemische eigenschappen nog volledig behouden zijn. | |
Atoomkern
Onderdeel van een atoom. Een atoom is opgebouwd uit een atoomkern met daaromheen elektronen. Een atoomkern bestaat uit protonen en neutronen (een waterstofkern alleen uit een proton). | |
Atoomkern
Onderdeel van een atoom. Een atoom is opgebouwd uit een atoomkern met daaromheen elektronen. Een atoomkern bestaat uit protonen en neutronen (een waterstofkern alleen uit een proton). | |
Bètastraling
Elektronen die door sommige radionucliden worden uitgezonden. | |
Bètastraling
Elektronen die door sommige radionucliden worden uitgezonden. | |
Brachytherapie
Een techniek waarbij een radioactieve bron op of in een tumor wordt geplaatst. Dit kan plaatsvinden door behandeling van buitenaf (interstitieel; de stralingsbron zit in naalden die in de tumor gestoken worden) of intracavitair (de stralingsbron wordt in | |
Brachytherapie
Een techniek waarbij een radioactieve bron op of in een tumor wordt geplaatst. Dit kan plaatsvinden door behandeling van buitenaf (interstitieel; de stralingsbron zit in naalden die in de tumor gestoken worden) of intracavitair (de stralingsbron wordt in | |
Bronchoscopie
Kijkoperatie van de luchtwegen. | |
Bronchoscopie
Kijkoperatie van de luchtwegen. | |
Chemotherapie
Behandeling met medicijnen om kanker te bestrijden. | |
Chromosoom
Kleine staafje eiwitachtige stof in de celkern die de drager is van de erfelijke eigenschappen (genen). In in elke celkern bevinden zich 46 (23 paren) chromosomen. Van elk paar chromosomen komt er één van de vader en één van de moeder (zie ook DNA). | |
Computer Tomografie
Een speciale röntgentechniek om foto's (scans) te kunnen maken van dwarsdoorsneden van organen en waarmee de verschillende weefselsoorten goed van elkaar onderscheiden kunnen worden. | |
CT
Computer Tomografie, een speciale röntgentechniek om foto's (scans) te kunnen maken van dwarsdoorsneden van organen en waarmee de verschillende weefselsoorten goed van elkaar onderscheiden kunnen worden. | |
CT-scan
Computer Tomografie-scan. Met behulp van röntgenstraling en een computer worden plakjesgewijs beelden van het lichaam in dwarsdoorsnede gevormd. Ook kunnen driedimensionaal beelden worden gecreëerd met de in de computer opgeslagen gegevens. | |
Curatief
Met de bedoeling genezing te bewerkstelligen. | |
Cytostatica
Geneesmiddelen die de celdeling remmen en gebruikt worden bij de bestrijding van kanker en bij de behandeling van afstotingsreacties na een transplantatie. | |
Desoxyribo Nucleic Acid
DNA, een zeer lang spiraalvormig molecuul in de cel dat alle erfelijke informatie bevat. | |
Diagnose
De wetenschappelijke formulering waarmee een arts zijn opvatting weergeeft over wat er in medisch opzicht bij een bepaalde patiënt aan de hand is en op basis waarvan de behandeling en de prognose bepaald kunnen worden. | |
DNA
Afkorting voor desoxyribo nucleic acid (desoxyribonucleïnezuur), de chemische naam voor het basisbestanddeel van waaruit de chromosomen (erfelijkheidsdragers) zijn opgebouwd: een lange keten van allerlei opeenvolgende combinaties van vier verschillende ei | |
DNA-chip
Een plaatje met specifieke DNA-fragmenten dat gebruikt wordt om te bepalen welke genen actief zijn in een bepaald stukje weefsel. | |
Dosis
Spreektaal voor geabsorbeerde dosis. Dit is de hoeveelheid geabsorbeerde (opgenomen) energie per massa-eenheid bestraald materiaal. | |
Echografie
Een beeld dat ontstaat door geluidsgolven door weefsel te laten lopen en de teruggekaatste echo’s te registreren. Verschillende weefsels en overgangen van weefsels produceren verschillende echo’s. Onderzoek met behulp van geluidsgolven waarmee vorm en gro | |
Electieve therapie
De plaats waar de tumor heeft gezeten uit voorzorg behandelen. | |
Elektromagnetische straling
Straling die samengesteld is uit een elektrische en een magnetische component. Beide componenten maken golfbewegingen die loodrecht op elkaar staan. | |
Elektron
Elektrisch negatief geladen elementair deeltje van een atoom. | |
Element
Stof die door chemische werking niet splitsbaar is (voorbeelden: waterstof, zuurstof, koolstof, ijzer). | |
Foton
Kleinste hoeveelheid elektromagnetische straling, ongeacht de bron van herkomst. Het is bijvoorbeeld afkomstig uit het verval van een radioactief atoom of een röntgenapparaat of een gloeilamp. | |
Gammastraling
Energierijke elektromagnetische straling uitgezonden door atoomkernen. | |
Gen
Stukje erfelijk materiaal (DNA) op een chromosoom dat een bepaalde eigenschap herbergt, bijvoorbeeld het opdracht geven voor de productie van een bepaald eiwit. | |
Genetische effecten
Effecten die tot uitdrukking komen in het nageslacht. | |
Gezwel
Tumor. 1. Zwelling als gevolg van een ontstekingsproces; 2. Zwelling of gezwel ontstaan door de nieuwvorming van goed- of kwaadaardige cellen. | |
Graves-ophthalmopathie
Oogafwijking bij patiënten met een bepaalde schildklierafwijking. Hyperthyreoïdie t.g.v. auto-antilichamen (TSI = TsAb) dus een auto-immuun aandoening. Gaat vaak gepaard met oogverschijnselen (wat uitpuilende ogen). Genoemd naar de Ierse arts die het als | |
Gray
Eenheid van geabsorbeerde dosis. Die komt overeen met de energieafgifte van één joule in één kilogram materiaal. | |
Gy
Afkorting van Gray, eenheid van geabsorbeerde dosis. Die komt overeen met de energieafgifte van één joule in één kilogram materiaal. | |
Hyperthermie
Behandeling met warmte. | |
IMRT
Afkorting van Intensity modulated radiotherapie, een techniek waarmee gebiedjes in het bestralingsveld een hogere of lagere dosis krijgen. | |
Intensity modulated radiotherapie
Techniek waarmee gebiedjes in het bestralingsveld een hogere of lagere dosis krijgen. | |
Ion
Elektrisch geladen atoom of molecuul dat ontstaat door het afstaan of opnemen van één of meer elektronen. | |
Ionisatie
Het scheiden van een atoom in één of meer elektronen en een positief geladen rest. | |
Ioniserende straling
Energierijke straling die ionisatie kan veroorzaken. | |
Isotopen
Atomen van eenzelfde element met verschillende kernmassa’s. | |
Kanker
Een groep ziekten die gekarakteriseerd worden door een snelle, ongecontroleerde en abnormale celgroei die gezond weefsel aantast, infiltreert en kan uitzaaien naar andere plaatsen in het lichaam. Kanker kan behandeld worden door chirurgie, chemotherapie, | |
Kanker
Een groep ziekten die gekarakteriseerd worden door een snelle, ongecontroleerde en abnormale celgroei die gezond weefsel aantast, infiltreert en kan uitzaaien naar andere plaatsen in het lichaam. Kanker kan behandeld worden door chirurgie, chemotherapie, | |
Kosmische straling
Elektromagnetische straling en deeltjesstraling van zeer hoge energie afkomstig uit de kosmos. | |
Late stralingseffecten
Stralingseffecten die lange tijd na een bestraling aantoonbaar worden. | |
Lineaire versneller
Een apparaat dat hoogenergetische straling opwekt door elektronen langs een rechte baan (lineair) te versnellen. | |
Lokalisator
Ook Simulator. Een apparaat waarmee bestralingsvelden worden bepaald. Het apparaat kan de bewegingen van een bestralingsapparaat nadoen (simuleren). Ook kunnen er (röntgen)foto’s mee worden gemaakt. | |
Magnetic resonance imaging
Een techniek waarbij gebruikgemaakt wordt van magneetvelden en radiogolven om een afbeelding te krijgen van lichaamsweefsels. | |
Metastase
Dochtergezwel dat ontstaan is door in bloed of lymfe meegevoerde cellen van het primaire gezwel. Ze zijn ergens blijven steken en hebben zich daar vermeerderd. | |
MLC
Afkorting van Multileaf Collimator, een soort diafragma bestaande uit een serie plaatjes dat in alle mogelijke vormen in de stralingsbundel kan worden geschoven. De plaatjes kunnen individueel worden aangestuurd per computer. | |
Molecuul
Chemische verbinding van twee of meer atomen. | |
Moulage
Natuurgetrouwe plastiek ter afbeelding van gezonde of zieke lichaamsdelen. | |
Moulagekamer
Ruimte waarin maskers van bijv. het gelaat worden gemaakt. | |
Mouldroom
Moulagekamer. ruimte waarin maskers van bijv. het gelaat worden gemaakt. | |
MRI-scan
Een techniek waarbij gebruikgemaakt wordt van magneetvelden en radiogolven om een afbeelding te krijgen van lichaamsweefsels. | |
Multileaf Collimator
Een soort diafragma bestaande uit een serie plaatjes dat in alle mogelijke vormen in de stralingsbundel kan worden geschoven. De plaatjes kunnen individueel worden aangestuurd per computer. | |
Neutron
Een elektrisch neutraal deeltje dat, met uitzondering van gewone waterstof, in alle atoomkernen voorkomt. | |
Oncoloog
Een arts die gespecialiseerd is in de behandeling van kanker. Een radiotherapeutisch oncoloog maakt gebruik van radiotherapie. Een medisch oncoloog maakt gebruik van chemotherapie. Een chirurgisch oncoloog is gespecialiseerd in het opereren van kankerpati | |
Oxygenatie
Verzadiging met zuurstof. | |
Palliatieve therapie
Een behandeling om symptomen als pijn te verlichten, maar die de ziekte niet geneest. Vaak wordt palliatieve radiotherapie toegepast voor pijnbestrijding bij botmetastasen. | |
Patholoog
Een arts die zich gespecialiseerd heeft in weefselonderzoek met de microscoop. | |
PET
Positron Emissie Tomografie, techniek waarbij gebruik wordt gemaakt van uitgezonden protonen van een toegediende radioactieve stof om de plaats te bepalen waar die radioactieve stof zich heeft opgehoopt. | |
Positron emissie tomografie
Techniek waarbij gebruik wordt gemaakt van uitgezonden protonen van een toegediende radioactieve stof om de plaats te bepalen waar die radioactieve stof zich heeft opgehoopt. | |
Proliferatie
Woekering door celvermeerdering. | |
Proton
Elektrisch positief geladen kerndeeltje. | |
Radio-isotopen
Onstabiele atoomkernen die radioactiviteit vertonen. Bij een medisch onderzoek kunnen de isotopen geïnjecteerd of ingeslikt worden. Ze kunnen door het lichaam gevolgd worden met gammacamera’s. In vaste vorm worden ze ook gebruikt bij de inwendige en uitwe | |
Radioactiviteit
Spontane verandering van atoomkernen waarbij straling vrijkomt. | |
Radiologische werkers
Mensen die beroepshalve werken met radioactieve stoffen of met toestellen die ioniserende straling uitzenden. | |
Radionuclide
Element met een instabiele kern die naar een rusttoestand vervalt onder het uitzenden van straling. | |
Radiotherapie
Medisch specialisme waarbij kankerpatiënten behandeld worden met straling: röntgenstraling, gammastraling, bètastraling en met behulp van isotopen. | |
Röntgenstraling
Energierijke elektromagnetische straling. | |
Röntgentoestel
Toestel waarin röntgenstraling wordt opgewekt. | |
Simulator
Ook Lokalisator. Een apparaat waarmee bestralingsvelden worden bepaald. Het apparaat kan de bewegingen van een bestralingsapparaat nadoen (simuleren). Ook kunnen er (röntgen)foto’s mee worden gemaakt. | |
Teletherapie
Ook wel uitwendige radiotherapie genoemd. Radiotherapie waarbij gebruik wordt gemaakt van een stralingsbron die buiten het lichaam geplaatst is en waarmee een bundel ioniserende straling op kankercellen kan worden gericht. | |
TME
Afkorting van Total Mesorectal Excision, operatietechniek waarbij het aangedane deel van de endeldarm en het omliggend vetweefsel – waarin zich lymfklieren bevinden – wordt verwijderd. | |
Tolerantiedosis
Dosis die een orgaan of weefsel kan verdragen zonder dat het zijn functie verliest. | |
Total Mesorectal Excision
Operatietechniek waarbij het aangedane deel van de endeldarm en het omliggend vetweefsel – waarin zich lymfklieren bevinden – wordt verwijderd. | |
Tumor
1. Zwelling als gevolg van een ontstekingsproces; 2. Zwelling of gezwel ontstaan door de nieuwvorming van goed- of kwaadaardige cellen. | |
Uitzaaiing
Metastase, dochtergezwel dat ontstaan is door in bloed of lymfe meegevoerde cellen van het primaire gezwel. Ze zijn ergens blijven steken en hebben zich daar vermeerderd. | |
Versneller
Een apparaat waarmee elektronen, kernen of kerndeeltjes worden versneld. | |
