Valproaat (Depakine/Orfiril)
Valproaat (Depakine/Orifiril) is vooral in Amerika heel populair bij de profylactische behandeling van mds. Weliswaar is vastgesteld dat het een goed anti-manisch effect heeft, maar de effectiviteit in de onderhoudsbehandeling is eigenlijk nog niet voldoende aangetoond. Wel is vastgesteld dat valproaat (Depakine/Orfiril) relatief veilig is. Er zijn minder bloedspiegelbepalingen nodig dan bij lithium en het wordt in de regel uitstekend verdragen. De enige afwijking van belang is het soms optreden van leverfunctieafwijkingen (vooral als die in de familie voorkomen), maar dit is een bekende bijwerking van bijna alle geneesmiddelen die door de lever worden afgebroken. Bij vrouwen kunnen polycysteuze ovaria (met een kans op onvruchtbaarheid) optreden. Dat kan een reden zijn dit middel niet aan vrouwen met (een toekomstige) kinderwens voor te schrijven.
Gebruik
Gewoonlijk wordt valproaat 1 of 2 maal daags ingenomen. Tabletten met een vertraagde afgifte worden aanbevolen omdat dan 1 maal daagse inname mogelijk is. Zoals bij alle stemmingsstabilisatoren word aangeraden valproaat niet acuut te stoppen omdat we niet zeker weten of er dan niet een grotere kans is op een terugval in een manie of depressie. De dosering dient dus langzaam verlaagd te worden (afbouwen).
Bijwerkingen
Aan het begin van de behandeling kunnen maagdarmklachten optreden, sufheid en slaperigheid, dit vooral als het gecombineerd wordt met andere geneesmiddelen. Sommige gebruikers van valproaat merken trillende handen op.
Zwangerschap
Bij zwangerschap geeft valproaat (Depakine) meer kans op aangeboren afwijkingen dan lithium. Valproaat (Depakine) komt ook voor in de moedermelk en kan effect hebben op de bloedstolling.

Carbamazepine (Tegretol)
Carbamazepine is een medicijn dat evenals valproaat oorspronkelijk gebruikt werd bij de behandeling van epilepsie. Later is men het ook gaan gebruiken bij de behandeling van de manisch-depressieve stoornis als een preventief werkend middel, toegepast wanneer lithium onvoldoende of geen effect heeft. Soms wordt het in combinatie met lithium gebruikt.
Gebruik
Gewoonlijk wordt carbamazepine 1, 2 of 3 maal daags ingenomen. Er zijn echter ook tabletten op de markt, die vertraagd worden afgegeven en het mogelijk maken 1 daags in te nemen. Dit wordt dan ook aanbevolen.
De patiënt mag niet acuut stoppen met het gebruik van carbamazepine, omdat dit evenals bij andere stemmingsstabilisatoren misschien de kans op een terugval vergroot.
Bijwerkingen
Bijwerkingen treden vooral op in het begin van de behandeling. Het meest komen misselijkheid, wazig zien, sufheid en duizeligheid voor. Ook kan de patiënt last hebben van obstipatie of diarree.
De bijwerkingen zijn doorgaans niet ernstig en verdwijnen na enkele weken gebruik meestal vanzelf. Ook komt het voor dat patiënten last krijgen van rode vlekjes en pukkeltjes (huiduitslag). Meestal zal de carbamazepinebehandeling dan gestaakt moeten worden. Bij overdosering tijdens instellen in het begin van de behandeling, kan men last hebben van beven, onzekere tred, praten met dubbele tong, sufheid.
De belangrijkste bijwerking van carbamazepine (Tegretol), die overigens maar uiterst zelden voorkomt, is een plotseling optredende verlaging van het aantal witte bloedlichaampjes (leucocyten). Dat gebeurt meestal bij aanvang van de behandeling. Witte bloedlichaampjes zijn betrokken bij de afweer van het lichaam tegen infecties. Een verlaging van het aantal witte bloedlichaampjes betekent dus dat de weerstand tegen infecties gevaarlijk afneemt.
De plaats die het meest gevoelig is voor infecties, is de keel. Een keelontsteking kan dus een aanwijzing zijn dat het aantal witte bloedlichaampjes is gedaald.
Als u carbamazepine gebruikt en plotseling een ernstige infectieziekte krijgt (symptomen: keelpijn, hoge koorts en zwaar ziek zijn), dan moet u direct contact opnemen met de huisarts.
Zwangerschap
Gebruik van carbamazepine tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap geeft een hogere kans op aangeboren afwijkingen bij het kind. Die kans is bij gebruik van carbamazepine hoger dan bij gebruik van lithium. Bij lithiumgebruik gaat het vooral om aangeboren hartafwijkingen en bij carbamazepine vooral om neurologische problemen, zoals open ruggetjes.
Interactie met andere medicijnen
Carbamazepine kan de werking van talrijke medicijnen zoals antibiotica, bloedverdunnende middelen, psychiatrische geneesmiddelen en hormoonpreparaten als ‘de pil’ beïnvloeden. Het is daarom belangrijk – net als bij andere medicijnen – dat u het gebruik aan andere artsen meldt.
Omdat carbamazepine de werking van de anticonceptiepil vermindert, zijn de laaggedoseerde ‘sub-50’ pillen en de ‘minipil’ onbetrouwbaar. Overleg daarom met de arts welke anticonceptiemiddelen u het best kunt gebruiken (een sterkere pil of andere methode).

Lamotrigine (Lamictal)
Evenals valproaat en carbamazepine is lamotrigine een medicijn dat vooral bij epilepsie wordt gebruikt. Sinds enige tijd wordt het ook gebruikt bij de behandeling van de manisch-depressieve stoornis. Het blijkt vooral effectief om een depressie te voorkomen en in mindere mate om een bipolaire depressie te behandelen.
Gebruik
Lamotrigine moet geleidelijk worden ingesteld volgens een vast schema. De reden hiervoor is dat juist in de eerste weken een groter risico bestaat op ernstige huidafwijkingen en allergische reacties. Neem altijd contact op met uw arts indien u tijdens het gebruik van lamotrigine een huidreactie krijgt. In combinatie met valproaat wordt de dosis gehalveerd.
Bijwerkingen
Naast de genoemde huidafwijkingen en allergische reacties zijn de bijwerkingen doorgaans goed te verdragen. Hoofdpijn, wazig zien, maag-darmklachten en duizeligheid komen voor.
Zwangerschap
De kans op aangeboren afwijkingen door het gebruik van lamotrigine lijkt beperkt. In combinatie met andere medicijnen wordt die kans vele malen groter. Tijdens eventueel gebruik tijdens en na de zwangerschap moet regelmatig de bloedspiegel worden bepaald omdat deze sterk kan wisselen. Lamotrigine gaat over in de moedermelk. Borstvoeding is daarom te ontraden.
Interactie
Van belang is vooral de interactie met de anticonceptiepil. De werking van de pil kan minder betrouwbaar worden door het gebruik van lamotrigine en andersom kan de pil de werking van lamotrigine verminderen.