Hoewel we tot nu toe veel nadruk hebben gelegd op de stemmingsstoornis als ziekte die geheel onvoorspelbaar komt en gaat, wil dit niet zeggen dat omstandigheden helemaal niet van belang zijn. Niets is minder waar. Het optreden van een manie of depressie hangt bij mensen die daarvoor gevoelig zijn soms, en in de praktijk waarschijnlijk regelmatig, sterk samen met allerlei omstandigheden (‘triggers’). Vooral bij de allereerste ontregeling (manisch of depressief) lijkt vaak een trigger van groter belang. Bij latere episoden lijkt het geheel meer uit zichzelf te ontsporen.

Triggers bij het optreden van manie:
• het gebruik van antidepressiva;
• gebruik van amfetamines, gebruik van Methylfenidaat;
• nachtdienst;
• na bevalling;
• intercontinentale vlucht;
• bepaalde lichamelijk medicijnen (bijv. Prednison);
• levensproblemen (eventueel via slapeloosheid).

Triggers bij het optreden van depressie:
• bepaalde medicijnen (bijv. Propranolol);
• gebruik van antipsychotische medicijnen;
• na bevalling;
• lichamelijke ziekten (bijv. bijnier- en (bij)schildklierziekten);
• levensproblemen;
• intercontinentale vlucht.

Hierboven is slechts een aantal voorbeelden genoemd. Het gebruik van deze medicijnen of het vóórkomen van deze omstandigheden hoeft overigens niet altijd problemen op te leveren en is soms onvermijdelijk. Overleg bij twijfel met uw behandelaar.

Boris, 50 (casus)
De stemming bij Boris wisselde vaak. Er waren regelmatig depressieve episoden en, zij het wat minder frequent, ook manische episoden. Gemiddeld waren er wel 7 tot 8 episoden per jaar. De klachten bleken zeer moeilijk te behandelen. Van alles was al geprobeerd, helaas met zeer weinig resultaat; Boris werd er moedeloos van. Zijn leven was inmiddels een chaos. Zijn twee studerende kinderen kwamen alleen thuis na vooraf telefonisch geïnformeerd te hebben hoe de toestand thuis was. Zijn huwelijk stond enorm onder druk en hij zat tot zijn grote verdriet al jaren in de WAO. Bij hem was als eerste middel lithium geprobeerd, maar zonder succes. Als hij depressief was, werkte een antidepressivum vaak wel, maar daardoor leken de perioden zich alleen maar sneller af te wisselen.
Carbamazepine (Tegretol), een alternatief voor lithium, gaf helaas ook geen verbetering. Het spreekt vanzelf dat alle gebruikte medicijnen werden toegepast onder controle van de bloedconcentratie (‘spiegels’). De psychosociale conditie van Boris liep geleidelijk steeds meer uit de hand. Hij gaf op een gegeven moment zelfs de predikant hardop antwoord als die in de kerk tijdens de preek een retorische vraag stelde. Uiteindelijk werd besloten om lithium en carbamazepine samen te geven. Vanaf die tijd ging het beter met Boris en hij is nu gelukkig alweer een jaar stabiel. Hij durfde het aanvankelijk nog niet te geloven, maar hij is inmiddels voorzichtig begonnen zinvolle arbeid (voorlopig vrijwilligerswerk)