Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. Rocco Hoekstra
 
In samenwerking met :  

Vereniging voor Manisch-Depressieven en Betrokkenen


lettergrootte: A  A  A
Gerelateerde trefwoorden

affectieve stoornis
stoornis in het gevoelsleven, meestal gebruikt om aan te geven dat iemands gevoelens of stemming in extreme mate verhoogd (manisch) of juist verlaagd (depressief) is
 
antibioticum
geneesmiddel dat tegen bacteriën of andere ziekteverwekkers werkzaam is
 
anticonceptie
letterlijk: het voorkómen van een bevruchting. Het gebruikmaken van middelen of methoden ter voorkoming van zwangerschap
 
antidepressivum
groep geneesmiddelen ter behandeling van depressies
 
antiparkinsonmiddelen
geneesmiddelen tegen verschijnselen van de ziekte van Parkinson of de parkinsonachtige bijwerkingen van sommige andere geneesmiddelen, zoals neuroleptica (middelen die ondermeer bij de behandeling van psychosen worden gebruikt)
 
APZ
Algemeen Psychiatrisch Ziekenhuis
 
beloop
individuele ziektegeschiedenis over de loop van het leven, omvat zowel ziektegeschiedenis als klachtenvrije episoden
 
biochemie
kennis betreffende de scheikundige (chemische) processen in het levende organisme.
 
biologische klok
het inwendige ritme in het lichaam met een gemiddelde periode van ongeveer 24 uur waarin slapen en waken elkaar afwisselen en bepaalde schommelingen in de lichaamstemperatuur en de hormoongehalten van het bloed optreden
 
bipolair
letterlijk: tweezijdig. Wordt in de psychiatrie gebruikt voor stemmingsstoornissen waarbij zowel manische als depressieve episoden voorkomen
 
bloedspiegel
concentratie van een geneesmiddel in het bloed
 
BOPZ
afkorting van bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen. De wet BOPZ is een wet die het mogelijk maakt om iemand tegen zijn of haar wil te laten opnemen in een psychiatsisch ziekenhuis of op een psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis
 
chromosoom
eiwitstructuur in een cel, bevat een deel van het DNA
 
concentratie
de hoeveelheid van een bepaalde stof in een afgesproken volume-eenheid, bijvoorbeeld milligram per milliliter
 
consensus
overeenstemming binnen een bepaalde groep mensen over een bepaald onderwerp. In de medische wereld betreft het in de praktijk een pakket van gemeenschappelijk ontwikkelde en uitgedragen regels voor een zo goed mogelijk beleid vals het gaat om een bepaalde ziekte of een ander medisch probleem
 
curatele
een door de rechtbank over een meerderjarige uitgesproken maatregel waarbij iemand (een curator) het beheer krijgt over zijn bezittingen. Curatele kan worden uitgesproken in het geval iemand als gevolg van een ernstige geestelijke stoornis niet staat is zijn belangen behoorlijk waar te nemen, wegens verkwisting of voortdurend drankmisbruik
 
denkmodel
een concreet voorbeeld aan de hand waarvan veel abstracte begrippen duidelijker kunnen worden gemaakt
 
depressie
somberheid, neerslachtigheid, gedrukte stemming. Verwarrend is dat in de vaktaal vaak de term depressie wordt gebruikt voor een ziektebeeld dat volledigheidshalve depressie in engere zin of depressieve (stemmings)stoornis heet, terwijl in spreektaal met depressie álle mogelijke vormen van somberheid kunnen worden bedoeld, dus ook de gewone, niet ziekelijke
 
depressief
lijdend aan de ziekte depressie. Het woord depressie mag dus niet gebruikt worden in situaties waarin de stemming beter omschreven kan worden met somber, verdrietig, depri, teneergeslagen of gedeprimeerd
 
diagnose
de wetenschappelijke formulering waarmee een arts zijn opvatting weergeeft over wat er in medisch opzicht bij een bepaalde patiënt aan de hand is en op basis waarvan de behandeling en de prognose bepaald kunnen worden
 
DNA
Desoxyribo Nucleic Acid – in de chromosomen aanwezige drager van erfelijke eigenschappen
 
dominant
erfelijke eigenschap die maar op één chromosoom van een chromosomenpaar hoeft voor te komen (dus van een van beide ouders afkomstig) om tot de ziekte te leiden, ondanks dat het andere chromosoom uit dat chromosomenpaar gezond is
 
ECT
afkorting voor elektroconvulsieve therapie of elektroshocktherapie; het door toedienen van stroom via de schedel aan de hersenen opwekken van een epileptisch toeval, ter behandeling van een ernstige depressieve stoornis die niet met medicijnen genezen kon worden. De behandeling gebeurt onder narcose. Door het toedienen van spierverslappers treedt de toeval alleen in de hersenen op en blijft de rest van het lichaam rustig liggen
 
elektroconvulsieve therapie
Het door toedienen van stroom via de schedel aan de hersenen opwekken van een epileptisch toeval, ter behandeling van een ernstige depressieve stoornis die niet met medicijnen genezen kan worden. De behandeling gebeurt onder narcose. Door het toedienen van spierverslappers treedt de toeval alleen in de hersenen op en blijft de rest van het lichaam rustig liggen
 
elektroshocktherapie
zie ECT
 
endogeen
van binnen uit het lichaam komend
 
episode
bij stemmingsstoornissen gebruikt om een periode van een depressie of een periode van een manie aan te geven
 
erfelijkheid
de mate waarin een ziekte of conditie aan het nageslacht wordt doorgegeven
 
exogeen
van buitenaf komend
 
fenotype
de uiteindelijke verschijningsvorm van een nakomeling als resultaat van de verschillende (dominante en recessieve) invloeden van de erffactoren (genen)
 
gele sticker
een gele sticker wordt door de apotheek op de verpakking van een geneesmiddel geplakt als waarschuwing dat het betreffende geneesmiddel de rijvaardigheid kan verminderen
 
genetische code
DNA, het basisbestanddeel van waaruit de chromosomen (erfelijkheidsdragers) zijn opgebouwd: een lange keten van allerlei opeenvolgende combinaties van vier verschillende eiwit-achtige stoffen (adenine, cytosine, guanine en thymine) die de blauwdruk vormen van de aanmaak van de eiwitten die nodig zijn voor ieder bestaand leven (zie ook Chromosoom)
 
hallucinatie
een waarneming zonder bijbehorende uitwendige prikkel, die door de betrokkene als echt wordt ervaren, maar die in werkelijkheid niet aanwezig is en die anderen dus niet kunnen bevestigen. Hallucinaties als het horen van stemmen of het zien van personen, zijn kenmerkend voor diverse psychotische stoornissen (zie Psychose). De op hallucinaties lijkende belevingen tijdens de overgang van waken naar slapen of tijdens het wakker worden, vallen niet onder het begrip hallucinatie
 
IBS
afkorting van Inbewaringstelling, een door de burgemeester op advies van een arts afgegeven verklaring in het kader van de wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (zie BOPZ), om iemand tegen zijn wil op te kunnen nemen in een psychiatrisch ziekenhuis, wanneer deze persoon als gevolg van een psychiatrische ziekte een gevaar voor zichzelf en omgeving is
 
indicatie
algemeen aanvaard toepassingsgebied van een behandeling, ingreep of geneesmiddel
 
interactie
een (meestal ongewenste) wisselwerking tussen verschillende gelijktijdig gebruikte medicijnen, waardoor bijvoorbeeld de kans op bijwerkingen groter is
 
jetlag
Ontregeling van de verschillende bioritmen door de overschrijding van diverse tijdzones op intercontinentale vluchten
 
koppeling
het verschijnsel dat twee of meer erffactoren (genen) generaties lang als vaste combinatie van ouder naar kind worden doorgegeven en zich dus kennelijk dicht bij elkaar op eenzelfde chromosoom bevinden. Daardoor is het in principe mogelijk genetische kaarten te maken van de plaats van verschillende erffactoren op de chromosomen
 
manie
Een ziekelijk opgewekte en ontremde stemming, met een overmaat aan activiteit, grootse – meestal niet reële – plannen, afgenomen slaapbehoefte, overdreven eigenwaarde tot hoogmoed, overdreven spaakzaamheid en gejaagde gedachten. Kan zich periodiek voordoen, soms met daartussen perioden met een depressie
 
manisch-depressief
het ziektebeeld of de stoornis waarbij in de loop van het leven in ieder geval manische episoden voorkomen (zie Manie) en meestal ook depressieve (zie Depressie in engere zin), die elkaar afwisselen in een nagenoeg onvoorspelbaar patroon, met daartussen symptoomvrije episoden
 
manisch-depressieve psychose
verouderde en minder juiste term voor manisch-depressieve stoornis
 
MAO
mono-amino-oxydase, een stof die ervoor zorgt dat in het zenuwstelsel bepaalde signaaloverdrachtstoffen (neurotransmitters) weer worden afgebroken
 
MAO-remmer
een geneesmiddel dat de stof mono-amino-oxidase (zie MAO) remt en daardoor de hoeveelheid van bepaalde neurotransmitters doet toenemen. Wordt gebruikt als geneesmiddel bij de behandeling van ernstige depressies
 
melancholie
diepe, ernstige vorm van een depressieve stoornis, waarbij sprake is van een bepaald dag-nachtritme (\'s morgens is de depressie doorgaans ernstiger dan \'s avonds), afname van de eetlust met gewichtsverlies en een slaapstoornis (\'s morgens erg vroeg wakker worden)
 
neurotransmitter
(boodschapper)stof die voorkomt in de uiteinden van een zenuw (synaps) en die impulsen (prikkels) overbrengt van de ene naar de andere zenuw (of spiervezel)
 
obstipatie
weinig frequente, moeizame, vaak harde ontlasting
 
PAAZ
afkorting van psychiatrische afdeling van een aAlgemeen ziekenhuis (in tegenstelling tot een los hiervan staand algemeen psychiatrisch ziekenhuis)
 
persoonlijkheidsstoornis
hiervan spreken we wanneer de tekortkomingen in de persoonlijkheid (het karakter) zo sterk aanwezig zijn dat de grens van het ziekelijke is overschreden. Het komt vooral naar voren in de omgang met andere mensen
 
profylaxe
het voorkómen van een bepaalde ziekte (bijvoorbeeld door inenting) of het tijdens een ziekte voorkómen van een complicatie (bijvoorbeeld door een bepaalde behandeling). Heeft dezelfde betekenis als het woord preventie
 
prognose
het voorspellen van het beloop van een stoornis, met of zonder behandeling
 
psychiater
iemand die zich na zijn artsexamen gespecialiseerd heeft in de behandeling van psychiatrische ziektebeelden, ziekten of stoornissen van de geest en de persoonlijkheid
 
psycholoog
iemand die een universitaire studie in de wetenschap van het menselijk gedrag heeft voltooid. Past ook behandelingen toe, maar mag (in tegenstelling tot een psychiater) geen medicijnen voorschrijven
 
psychose
psychiatrische stoornis waarbij de patiënt de werkelijkheid geheel of gedeeltelijk op een afwijkende manier ervaart. Hij is dan psychotisch
 
rapid cycler
vorm van manisch-depressiviteit met per jaar vele (meer dan vier) ziekte-episoden. Het lijkt erop dat de achtergronden van dit beeld anders zijn en ook de behandeling moeilijker is dan bij mensen met een manisch-depressieve stoornis waarbij een kleiner aantal episoden per jaar optreedt
 
realiteitszin
het vermogen om de werkelijkheid juist in te schatten. Is bij een groot aantal psychiatrische ziekten gestoord
 
recessief
erfelijke eigenschap die op beide chromosomen van een chromosomenpaar aanwezig moet zijn (dus van beide ouders gekregen moet zijn) om tot uiting van een eigenschap of een stoornis te komen
 
recidief
opnieuw optreden van ziekteverschijnselen. Ook: het optreden van hetzelfde ziekteverschijnsel op een andere plaats
 
RIAGG
Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg
 
RM
Afkorting van rechterlijke machtiging, een juridische maatregel waarmee iemand ook tegen zijn wil in een psychiatrisch ziekenhuis kan worden opgenomen. In tegenstelling tot bij een IBS, verloopt de gehele procedure hier van meet af aan via de rechtbank.
 
scheikunde
de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoek van de samenstelling van de stoffen uit de (kleinste) elementen en de manier waarop deze met elkaar reacties en onderlinge verbindingen kunnen aangaan.
 
second opinion
letterlijk: tweede mening. Men raadpleegt voor hetzelfde probleem een tweede arts of specialist met het doel om diens zienswijze over de diagnose of behandeling te krijgen en te vergelijken met de eerder gestelde diagnose
 
seizoensafhankelijk
relatie tussen het optreden van ziekteverschijnselen en de tijd van het jaar of het seizoen, zoals bij veel mensen met een allergische aandoening het geval is (bijvoorbeeld hooikoorts)
 
slaapdeprivatie
het kunstmatig onthouden van slaap met een therapeutisch doel, bijvoorbeeld bij de behandeling van mensen met een ernstige depressie. Wordt ook wel toegepast bij het vermoeden op epilepsie wanneer het EEG (onderzoek van de hersenactiviteit) geen afwijking vertoont, omdat een EEG na slaapdeprivatie bij mensen met epilepsie soms duidelijker afwijkingen vertoont dan een gewoon EEG
 
TCA
tricyclische antidepressiva, klasse van antidepressiva die ook bij kinderen worden gebruikt tegen bedplassen en sommige gedragsproblemen
 
VMDB
Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen, de patiëntenvereniging voor manisch-depressieve mensen en hun direct betrokkenen. Waandenkbeelden Rotsvaste overtuiging die niet klopt met de werkelijkheid en die, ondanks alle tegenargumenten en feiten die redelijkerwijze genoeg zouden moeten zijn om de overtuiging te weerleggen, gehandhaafd blijft
 


Manisch depressief en nu


Dit boek beschrijft wat een manisch-depressieve stoornis precies is, wat de verschijnselen zijn, de behandelmogelijkheden en de gevolgen voor de patiënt en zijn omgeving.

Auteur(s) : Dr. Rocco Hoekstra en Hans Kamp
Prijs : € 19,95
ISBN : 9789021550411