Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. E.A.C.M. Sanders en Dr. R.M.M. Hupperts
 


lettergrootte: A  A  A
Symptomen van MS

De symptomen kunnen in twee stadia worden onderverdeeld:
• de beginsymptomen en
• de symptomen tijdens het verloop van de ziekte.

Beginsymptomen
MS kent in de aanvang drie hoofdsymptomen:
Slecht zien (visusklachten)
Mensen met een oogontsteking als gevolg van een ontmergingshaard (demyelinisatie) van de oogzenuw (nervus opticus) klagen er vaak over dat ze met één oog minder zien. Dit verminderde zien kan in enkele dagen tot weken ontstaan en gaat vaak gepaard met pijn rondom het oog of pijn bij oogbewegingen; alsof er zandkorrels in het oog zitten. In veel gevallen wordt het gezichtsvermogen in de loop van enkele dagen minder en er kan totale blindheid van één oog optreden. Meestal is er bij neurologisch onderzoek, in het bijzonder oogonderzoek (ophtalmoscopie), geen afwijking in het blinde oog te zien. Een Visual Evoked Respons onderzoek (VER of VEP) kan een vertraging aantonen van de zenuwimpulsen in het verloop van de oogzenuw (nervus opticus). Als dit eenzijdig het geval is (soms ook dubbelzijdig), is er sprake van een oogzenuwontsteking (een neuritis optica). Neuritis optica is in ongeveer 30% van de gevallen het eerste symptoom waarmee mensen met MS (naar later blijkt) worden geconfronteerd. Meestal herstelt het zien tot vrijwel normaal, maar blijft de betrokken persoon wel klagen dat hij of zij met het aangedane oog minder scherp ziet – ook al kan de letterkaart goed worden gelezen – of kleuren zoals groen en rood fletser ziet. Dit laatste kan een restverschijnsel zijn van de oogzenuwontsteking. In ongeveer 50 tot 70% van de gevallen wordt de oogzenuwontsteking binnen enkele maanden, maar meestal na jaren, gevolgd door andere verschijnselen die te maken hebben met de aantasting van de rest van het zenuwstelsel. Bijvoorbeeld krachtsvermindering in de benen, of tintelingen of prikkelingen in de ledematen. Pas als zo’n moment van nieuwe symptomen zich voordoet, kan er klinisch gesproken worden van MS. Bij 'alleen' een oogzenuwontsteking kan de diagnose MS slechts worden vastgesteld via aanvullend onderzoek zoals MRI, al dan niet in combinatie met liquoronderzoek. Figuur 2 toont een CT-scan van een vijftienjarig meisje met een neuritis optica en een verdikte oogzenuw. Daarnaast toonde een MRI meerdere ontmergingshaarden. Bij deze vijftienjarige kon op jonge leeftijd de diagnose MS worden vastgesteld. Pas na enkele jaren kreeg ze andere symptomen dan 'alleen' de oorspronkelijke oogontsteking.

Figuur 2. Een verdikte oogzenuw bij neuritis optica (links).

• Krachtsvermindering
Een andere vorm van de beginsymptomen uit zich in krachtsvermindering en onzekerheid in beide benen. Mensen klagen vaak over al langer bestaande krachtsvermindering of onzekerheid bij lopen. Het onzekere lopen kan het gevolg zijn van aantasting van de kleine hersenen waardoor er een soort dronkemansgang ontstaat. Meestal zijn hersenstam (laagste deel van de hersenen dat overgaat in het ruggenmerg) of ruggenmerg aangetast, waardoor krachtsvermindering in beide benen kan ontstaan. Aanvankelijk uit die krachtsvermindering zich in het onzeker ter been zijn. Bij mannen is de krachtsvermindering in beide benen vaak een eerste symptoom en vaak een blijvend symptoom en is meestal blijvend. Tevens is dit bij mannen vaak een symptoom dat langzaamaan achteruitgaat, zonder dat er momenten zijn van verslechtering en verbetering die beïnvloed kunnen worden door bijvoorbeeld methylprednisolon-gebruik. We spreken hier dan van de primair progressieve vorm van MS (zie de paragraaf over de beloopvormen, verderop in dit hoofdstuk).
• Tintelingen en prikkelingen
Een derde beginsymptoom dat veel voorkomt, is dat van prikkelingen en tintelingen in de ledematen en dan vooral in de onderbenen en voeten. In het begin kunnen deze prikkelingen en tintelingen aspecifiek zijn. Mensen relateren de prikkelingen en tintelingen in de benen vaak aan het feit dat ze lange tijd gewandeld hebben of op verkeerde schoenen hebben gelopen. Bij lichamelijk onderzoek constateert men bij deze personen dan vaak verhoogde peesreflexen, naast een vermindering van het gevoel aan de benen. Mensen waarbij de klachten met tintelingen en prikkelingen in de ledematen beginnen, zullen minder snel een bepaalde mate van invaliditeit bereiken dan zij die beginnen met krachtsvermindering in beide benen. Het begin met prikkelingen en tintelingen in beide armen of benen markeert meestal een gunstiger beloop dan andere beginsymptomen.

In tabel 1 staat een lijst van eerste symptomen, terwijl in tabel 2 een lijst staat van symptomen tijdens het beloop van de aandoening, zoals waargenomen bij 89 mensen uit eigen praktijk zoals deze in het verleden zijn onderzocht. Er zijn ook veel ongebruikelijke beginsymptomen. Zie tabel 3.

  (n = 89)
Zwakte van de extremiteiten 41 (46%)
Neuritis optica 20 (22,5%)
Dubbelbeelden 17 (19%)
Coördinatiestoornissen 8 (9%)
Gevoelsstoornissen 44 (49%)
Blaasfunctiestoornissen 1 (1,25%)
Hersenzenuwafwijkingen 1 (1,25%)
Tabel 1. Eerste klachten van MS.

  (n = 89)
Gevoelsstoornissen extremiteiten 87 (98%)
Afwezige buikhuidreflexen 83 (93%)
Krachtsvermindering in één of beide benen 69 (78%)
Chronische moeheid 69 (78%)
Gnostische sensibiliteitsstoornissen
(diepte)
64 (72%)
Koude onderste extremiteiten 64 (72%)
Babinski-reflexen (afwijkende voetzoolreflex) 60 (67%)
Afwijkende kniehielproef 57 (64%)
Blaasfunctiestoornissen 55 (62%)
Afwijkende topneusproef 53 (60%)
 
Onhandigheid 47 (53%)
Euforie (overdreven vrolijkheid) 47 (53%)
Ataxie (onzekerheid) 39 (44%)
Nystagmus (horizontaal/rotatoir) 37 (42%)
 
Slecht zien 36 (40%)
 
Vitale sensibiliteitsstoornissen (tast) 33 (37%)
Nachtelijke krampen in benen 32 (36%)
Moeite met articuleren 28 (31%)
Dubbelzien in het verleden 24 (27%)
Krachtsvermindering in één of beide armen 24 (27%)
Depressiviteit (somberheid) 21 (24%)
Gescandeerde spraak 20 (22%)
Indifferente voetzoolreflexen 16 (18%)
Slikstoornissen 14 (16%)
 
Dubbelzien 12 (13%)
Internucleaire ophtalmoplegie
(oogbewegingsstoornis)
10 (11%)
 
Bulbaire spraak 9 (10%)
Intentietremoren 8 (8%)
Trigeminusneuralgie
/ facialisparese
2 (2%)
Tabel 2. Symptomen tijdens het verloop van MS.

Acute eenzijdige gehoorsvermindering;
Voorbijgaande spraakstoornis;
Een tremor (trilling) van een van de ledematen;
Het niet goed kunnen ophouden van de urine;
Het niet goed kunnen uitplassen van de urine;
Het optreden van krampen in de benen;
Een voorbijgaande halfzijdige verlamming of een voorbijgaande verlamming van het aangezicht;
Soms is er sprake van hardnekkig hikken of excessief braken als enige symptomen van MS;
Aanvallen van epilepsie (toevallen, vallende ziekte);
Coma, bewusteloosheid.
Tablel 3. Ongebruikelijke
beginsymptomen bij MS.

Het mag duidelijk zijn dat MS zich op allerlei manieren kan uiten, zowel wat betreft de eerste, als de vervolgverschijnselen.


Figuur 3. Oogsymptomen bij MS, voorbeeld van een patiënt met MS en een internucleaire ophtalmoplegie.



terug verder




Het geheim van Opa Toetoet


Een kleurig geïllustreerd boek waarin Opa Toetoet aan zijn kleindochter vertelt hoe hij als jonge vader te horen krijgt dat hij MS heeft en hoe hij daar verder mee omgaat. Voor kinderen tussen 4 en 7 jaar.

Auteur(s) : Chris Veraart
Prijs : € 17,95
ISBN : 9789066117969

Koken met smaak


Als je de diagnose mutiple sclerose krijgt mag je alles blijven eten en drinken wat je wil. Maar doordat je vaker vermoeid bent of gevoelsstoornissen in je handen hebt, wordt de bereiding van voedsel moeilijker. Dit kookboek biedt mensen met MS de helpende hand. (Ook verkrijgbaar in het Engels: Delicious meals made simple.)

Auteur(s) : Astrid Slettenaar
Prijs : € 19,95
ISBN : 9789021549330