Bisfosfonaten vormen een groep stoffen die de activiteit van de osteoclasten - de cellen die het bot afbreken - afremt. Het gevolg hiervan is dat de botaanmaak door de osteoblasten groter wordt dan de botafbraak. Het gunstige effect treedt al binnen enkele maanden op. Bisfosfonaten kunnen zowel aan mannen als aan vrouwen worden voorgeschreven.

Soorten bisfosfonaten
Van de verschillende soorten bisfosfonaten zijn er op dit moment vier (alendronaat, etidronaat, ibandronaat en risedronaat) geregistreerd voor de behandeling van osteoporose. Met andere bisfosfonaten, zoals pamidronaat, wordt ook in Nederlandse ziekenhuizen onderzoek gedaan.

Zelfs bij ernstige vormen van osteoporose
Uit diverse onderzoeken is gebleken dat er met bisfosfonaten en raloxifene zelfs bij ernstige gevallen van osteoporose resultaten geboekt kunnen worden. De resultaten van verschillende onderzoeken wijzen uit dat de kans op een wervelbreuk na een behandeling van drie jaar met de helft is afgenomen.

Gebruik
De wijze van gebruik van alendronaat, etidronaat en risedronaat is niet hetzelfde. Alendronaat en risedronaat dienen dagelijks te worden ingenomen. Vaak wordt tevens een calciumpreparaat voorgeschreven.
Etidronaat wordt cyclisch voorgeschreven. Dit betekent dat men telkens gedurende 14 dagen etidronaat gebruikt (eerste fase) en vervolgens 76 dagen een calciumpreparaat (tweede fase). Na het doorlopen van de eerste en de tweede fase, begint men weer opnieuw met de eerste fase en zo dient men enkele jaren door te gaan met de behandeling.
Soms wordt er daarnaast ook nog een vitamine D-preparaat voorgeschreven om de opname van calcium in de darmen te bespoedigen. Sinds kort kunnen ook hogere doseringen bisfosfonaat worden voorgeschreven, die slechts éénmaal per week gebruikt hoeven te worden.

Tijdstip van inname is belangrijk
De opname van etidronaat vanuit de darmen in het bloed wordt verstoord wanneer de stof vóór die tijd al met calcium in aanraking komt. Daarom steekt het moment van innemen erg nauw. Zo kan etidronaat zich aan het calcium in melk binden. Dat betekent dat ze niet samen met melk (of andere melkproducten) mogen worden ingenomen. Maar etidronaat kan zich ook aan calcium uit andere voedingsmiddelen binden. Daarom wordt aangeraden om etidronaat 2 uur vóór of 2 uur ná de maaltijd (dus op een lege maag) in te nemen.
Risedronaat, alendronaat en ibandronaat kunnen het beste
's morgens direct na het opstaan worden ingenomen met een vol glas leidingwater (geen mineraalwater). Men dient vervolgens tenminste een half uur te wachten met eten of drinken en het innemen van andere medicijnen en mag intussen niet gaan liggen.

Niet tegelijk met calciumpreparaat of middel tegen brandend maagzuur slikken
Bisfosfonaten mogen niet tegelijk met een calciumpreparaat of een ijzerpreparaat ('staalpillen') worden ingenomen. Tussen het innemen van beide middelen dient een periode van minstens een half uur (alendronaat) resp. twee uur (etidronaat) te liggen.
Ook het samen of korte tijd na elkaar innemen van bisfosfonaten en een middel tegen brandend maagzuur moet worden afgeraden. Dat geldt niet alleen voor de middelen die calcium bevatten, maar ook voor middelen die magnesium of aluminium bevatten. Ook hierbij dient een tussenliggende periode van een half uur (risedronaat en alendronaat) resp. twee uur (etidronaat) te worden aangehouden.

Bijwerkingen
Bisfosfonaten veroorzaken weinig bijwerkingen. Soms doen zich maagdarmstoornissen voor, zoals misselijkheid, diarree, darmkrampen en een frequentere stoelgang. Voor mensen met chronische darmontstekingen (colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn) is een behandeling met bisfosfonaten daarom minder geschikt.
Alendronaat kan plaatselijke irritatie van de slokdarm veroorzaken. Bij verschijnselen die hierop kunnen wijzen (pijn achter het borstbeen) dient het gebruik te worden gestopt en de huisarts om advies gevraagd te worden. Om deze slokdarmproblemen te voorkomen, mag men na inname van een tablet alendronaat niet eerder gaan liggen totdat men een half uur na inname (of later) iets heeft gegeten of gedronken.