SERM's vormen een geheel nieuwe groep van niet-hormonale middelen. Sinds 2000 is de eerste uit deze groep, raloxifene, voor de behandeling van osteoporose beschikbaar gekomen. SERM's zijn stoffen die de werking van oestrogenen gedeeltelijk nabootsen, maar enkele bijwerkingen missen die het gebruik van oestrogenen op latere leeftijd minder aantrekkelijk maken. Ze helpen echter niet tegen de 'gewone' overgangsklachten, zoals opvliegers en transpiratieaanvallen.

Oestrogeenreceptoren
SERM is de afkorting van de Engelse naam 'selective estrogen receptor modulator'. Het zijn stoffen die uitsluitend (selectief) werken op de zogeheten 'oestrogeenreceptoren'. Dat zijn bindingsplaatsen op de cellen van weefsels die gevoelig zijn voor oestrogene hormonen, zoals bijvoorbeeld de baarmoeder, borsten, botten, hart en bloedvaten. De invloed van oestrogene hormonen vindt plaats doordat oestrogenen zich binden aan deze receptoren. Zo stimuleren deze hormonen de groei en de werking van de cellen in deze organen. SERM's hebben ook een invloed op de oestrogeenreceptoren, maar het effect is niet overal hetzelfde als van oestrogenen.

Minder botbreuken
SERM's hebben een gunstige invloed op de oestrogeenreceptoren in de botten. Hier wordt de werking van de cellen die het bot afbreken (osteoclasten) geremd. Hierdoor neemt tijdens een behandeling met SERM's de hoeveelheid botmineraal weer toe. Dat blijkt onder meer uit metingen van de botdichtheid van heupen en rugwervels. Hierdoor neemt de kans op een botbreuk af. Overigens is het effect van de behandeling iets kleiner dan bij het gebruik van oestrogenen.

Bescherming tegen hart- en vaatziekten
Door een gunstige invloed op de oestrogeenreceptoren in het hart en in de bloedvaten beschermen SERM's, net als oestrogene hormonen, de vrouw in zekere mate tegen hart- en vaatziekten. Daarnaast hebben oestrogenen een gunstige invloed op de vetten in het bloed, doordat het LDL-cholesterolgehalte (het 'slechte' cholesterol) van het bloed afneemt en de invloed van het HDL-cholesterol (het 'goede' cholesterol) toeneemt.

Bescherming tegen borstkanker
SERM's werken ook op de oestrogeenreceptoren in de borsten en de baarmoeder. Maar het grote verschil met oestrogenen is hier, dat de SERM's juist een remmende invloed hebben op de receptoren in de borsten en de baarmoeder en daardoor tegen borst- en baarmoederkanker beschermen. SERM's zijn daarom vooral geschikt voor vrouwen na de overgang, wanneer de behandeling van klachten als opvliegers niet meer nodig is. Bovendien zijn ze geschikt voor vrouwen die vanwege een verhoogd risico op borstkanker geen oestrogenen mogen gebruiken.

Gebruik
Het gebruik van raloxifene is eenvoudig: éénmaal per dag één tablet. Het mag zowel met als zonder voedsel of drank worden gebruikt en het maakt niet uit op welk moment van de dag het wordt ingenomen. Om de kans op vergeten zo klein mogelijk te maken is het echter het beste om een vast tijdstip te kiezen. Verder kan het met alle veelgebruikte medicijnen gecombineerd worden.

Bijwerkingen
Bij raloxifene worden weinig bijwerkingen gezien. Nachtelijke kuitkrampen en opvliegers zijn de belangrijkste bijwerkingen Ze zijn van voorbijgaande aard. Het risico op trombose in de benen is, net als bij het gebruik van oestrogenen, iets verhoogd.

Wanneer niet gebruiken
Wanneer er vroeger sprake is geweest van trombose of embolie, is het gebruik van raloxifene af te raden. Dat geldt ook in het geval van een gestoorde leverfunctie of nierwerking en bij onverklaard vaginaal bloedverlies.