Het spreekt voor zich dat de hoogte van de piekbotmassa mede bepaalt of en in welke mate later osteoporose zal optreden. Hoe meer botmineraal iemand omstreeks zijn of haar 30ste jaar bezit, hoe meer hij later weer kan verliezen voordat het bot zover is verzwakt dat er problemen door kunnen ontstaan.
Een hoge piekbotmassa betekent daarom een kleiner risico op het krijgen van osteoporose. Een lage piekbotmassa daarentegen vormt een duidelijke risicofactor voor het krijgen van osteoporose.
Oorzaken voor een lage piekbotmassa zijn onder meer het in de kinderjaren niet drinken van melk (bijvoorbeeld vanwege allergie voor koemelk), gebrek aan lichaamsbeweging tijdens de jeugd en ondervoeding tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Langdurig uitblijven van de menstruatie
Voor het opbouwen van een hoge piekbotmassa zijn bij vrouwen de vrouwelijke hormonen (oestrogenen) onmisbaar. Dat betekent dat wanneer de eierstokken vóór het 30ste jaar gedurende lange tijd onvoldoende oestrogenen maken, de opbouw van het bot niet optimaal kan verlopen. Dit kan zich voordoen wanneer de eirijping lange tijd stagneert en dus de menstruatie langdurig wegblijft. Dit kan het geval zijn bij vrouwen die erg intensief aan sport doen (bijvoorbeeld langeafstandlopen of atletiek) of die een erg streng dieet volgen (zoals balletdanseressen). Zij bouwen tot hun 30ste jaar minder botmineraal op en hebben een lagere piekbotmassa dan hun leeftijdsgenoten met een normaal gewicht en een normale menstruatiecyclus. Marathonloopsters en balletdanseressen bij wie de menstruatie wegblijft, wordt aangeraden om de anticonceptiepil te slikken omdat het oestrogeen in de pil het botverlies afremt.
In tegenstelling tot wat lang werd aangenomen, blijkt ook het langdurig gebruik van de prikpil (waarbij de menstruatie wegblijft) wél een nadelige invloed op de botten te hebben. Reeds na een jaar gebruik kan een (geringe) afname van de hoeveelheid botmineraal worden waargenomen. De prikpil is daarom géén goede keus in het geval er reeds andere osteoporose bevorderende factoren aanwezig zijn (zoals bijvoorbeeld een te laag lichaamsgewicht).

Een apart te noemen oorzaak voor een sterke afname van de botopbouw vormt anorexia nervosa. Dit is een eetstoornis, waarbij het lichaam zo weinig voedingsstoffen binnenkrijgt, dat het lichaamsgewicht extreem laag kan worden en de menstruatie jarenlang kan uitblijven. Hierbij is er dus zowel sprake van een tekort aan calcium en andere elementaire voedingsstoffen, als van een tekort aan oestrogene hormonen wanneer de menstruatiecyclus wegblijft. De schade die de botten hiervan ondervinden is zeer groot. Daarom wordt ook in dit geval aangeraden om, wanneer de menstruaties wegblijven, een lage dosis anticonceptiepil te slikken omdat het oestrogeen in de pil het botverlies afremt.