De ziekte en het syndroom van Cushing zijn twee aandoeningen waarbij er te veel bijnierschorshormonen gemaakt worden. Bij het syndroom van Cushing wordt dit veroorzaakt door een hormoonvormend tumortje in de bijnierschors. Bij de ziekte van Cushing is er sprake van een tumortje in het hersenaanhangsel (hypofyse) dat een teveel aan stimuleringshormonen afscheidt. Daardoor worden er in de bijnierschors te veel hormonen gemaakt. De ziekteverschijnselen zijn bij beide aandoeningen dezelfde.
De bijnieren zijn twee kleine organen die zich links en rechts achter in de buik bevinden en die aan de bovenkant van de nieren vast zitten. In de bijnieren worden hormonen gemaakt. De buitenkant (schors) van de bijnieren maakt een aantal verschillende hormonen, waaronder cortisol. Dit is een voor de stofwisseling uiterst belangrijk hormoon. Bij de ziekte en het syndroom van Cushing worden er in de schors van één of van beide bijnieren een overmatig grote hoeveelheid cortisol gemaakt. Dit leidt op diverse plaatsen in het lichaam tot veranderingen, zoals een toename van het lichaamsgewicht, het ontstaan van striae ('zwangerschapsstriemen'), een rood gelaat, een stijging van de bloeddruk, een versterkte haargroei over het hele lichaam en het gemakkelijk ontstaan van blauwe plekken op de huid.
Een teveel aan cortisol in het lichaam leidt op den duur tot osteoporose. Hoe dit precies gebeurt is nog niet geheel bekend. Men neemt aan dat te veel cortisol de opname van calcium in de darmen afremt. Het gevolg hiervan is dat het calciumgehalte van het bloed alleen op peil kan worden gehouden door calcium aan de botten te onttrekken, waardoor osteoporose ontstaat. De rugpijn, die bij veel mensen met de ziekte en het syndroom van Cushing optreedt, heeft dan ook te maken met de osteoporose, die inzakkingen van één of meer rugwervels veroorzaakt.
De ziekte en het syndroom van Cushing kunnen door middel van bloedonderzoek worden vastgesteld. Omdat de overmatige hormoonvorming niet goed met medicijnen valt af te remmen, zal de behandeling meestal uit een operatie bestaan.