De rugwervels kunnen bij osteoporose licht tot ernstig beschadigd zijn. De verschillen zijn op röntgenfoto's goed te zien.
- De wervel kan aan het oppervlak nog geheel intact zijn en toch binnenin reeds ernstig beschadigd zijn door botverlies.
- De lichtste mate van inzakking is indeuking van een deel van de bovenkant (dekplaat) van het wervellichaam.
- Diabolowervel. Hierbij zijn zowel de bovenkant als de onderkant van de wervel ingedeukt.
- In plaats van ingedeukt, kan de bovenkant van een wervel ook echt gebroken zijn. Bij deze zogeheten fractuur van de dekplaat is de bovenkant van de wervel niet gelijkmatig hol ingezakt, maar met een scherpe knik ingedeukt.
- Als samen met het binnenste deel van het wervellichaam ook de voorwand van de wervel in elkaar zakt, ontstaat een 'wigvormige compressiefractuur'. De wervel ziet er dan op de röntgenfoto niet meer uit als een rechthoek, maar als een driehoek.
- In zeldzame gevallen is het gehele wervellichaam inclusief de voor- en achterkant in elkaar gezakt. Dit heet een volledige wervelcompressie. Op de zijwaartse röntgenfoto is te zien dat de bovenplaat en de onderplaat van de wervel plat op elkaar liggen. Dit beeld noemt men daarom ook wel een 'wafelwervel'.




Oorzaken wervelinzakking
Een 'acute' wervelinzakking kan ontstaan, wanneer op een door osteoporose verzwakte wervel plotseling een te grote druk komt te staan. Dit kan gebeuren wanneer men iets zwaars optilt of ergens vanaf springt. Ook het verstappen op de trap of een plotselinge schok als bijvoorbeeld de auto door een kuil in de weg rijdt, kan een acute wervelinzakking veroorzaken.

Rugpijn
Rugpijn door aantasting van de rugwervels bij osteoporose kan zich op diverse manieren voordoen. Bij een acute inzakking van een wervel kan de pijn plotseling en hevig beginnen. De pijn vermindert of verdwijnt doorgaans wanneer men gaat liggen. Om de bewegingen rondom de plek van de wervelinzakking tegen te gaan, gaan de rugspieren in de buurt zich krachtig samentrekken. Deze spierverkramping kan dagenlang aanhouden, wat leidt tot verstijving van de rug en spierpijn. De acute pijn van de wervelinzakking is meestal in vier tot zes weken verdwenen. De pijn kan echter ook aanhouden en chronisch worden. Om het risico hierop te verkleinen, wordt tegenwoordig wel calcitonine gebruikt. Bij plotseling optredende pijn door een acute wervelinzakking, kan (naast enkele dagen bedrust en gebruik van soms sterke pijnstillers) een 10-daagse kuur met calcitonine-injecties de pijn bestrijden.

Kromme rug en 'buikje'
Een wervelbreuk kan ook op een indirecte manier klachten veroorzaken. Allereerst kan de vorm van de rug, doordat er een zekere mate van verkromming ontstaat, zo veranderen, dat de rug bij lopen en tillen verkeerd belast wordt. Ook de werking van de rugspieren kan door een wervelinzakking nadelig beïnvloed worden. Als er rugwervels in elkaar zakken, wordt de ruglengte korter. De spieren die de rug rechtop moeten houden, worden slapper doordat de plaatsen op de rugwervels waar de beide uiteinden van de spier aanhechten, dichter bij elkaar zijn gekomen.
De verkorting van de rug kan zelfs invloed hebben op het functioneren van hart, longen en buikorganen. De ruimte tussen de ribben wordt bijvoorbeeld kleiner, waardoor diep doorademen moeilijker wordt. Ook de inhoud van de buikholte kan door het inzakken van een wervel kleiner worden. De spieren van de buikwand kunnen verslappen, omdat de afstand tussen de borstkas en het bekken korter is geworden. Dit betekent dat er een buikje kan ontstaan. Door het ontstaan van een buikje en het krommer worden van de rug, verplaatst het zwaartepunt van het lichaam zich naar voren. Die verplaatsing van het zwaartepunt en het verslappen van de spieren van de rug en de buik kan problemen geven tijdens het lopen en bij het bewaren van het evenwicht. Men wordt daardoor onzeker bij het lopen en bang om te vallen. Dit is een van de redenen waarom veel ouderen uiteindelijk met een stok moeten lopen.

Lichaamslengte neemt af
Iedereen krimpt bij het ouder worden. Dit is algemeen bekend en niemand verwondert er zich dan ook over. Dat dit vaak het gevolg is van het inzakken van osteoporotische wervels en dat men wel 10 tot 15 centimeter korter kan worden, is minder bekend. Bij het inzakken van meerdere wervels kan men soms wel 20 tot 25 centimeter korter worden. Mensen met een wat uitgebreidere vorm van osteoporose vertonen vaak vanwege de afwijkingen aan de rugwervels een typische verandering van hun lichaamsvorm: ze worden wat korter, de rug wordt krommer (de 'douairièrebochel') en de armen lijken te lang te worden. Wanneer een wervel inzakt, zal de lichaamslengte twee tot vier centimeter afnemen. En wanneer er meerdere wervels inzakken, wordt het verschil nog groter. Die afname van de lichaamslengte treedt alleen op in de rug. Dat betekent dat de romp korter wordt, terwijl de armen en benen net zo lang blijven als vroeger. De verhoudingen kloppen niet meer. De ribbenkast en het bekken komen dichter bij elkaar, waardoor de buik gaat uitpuilen en in de flanken een huidplooi ontstaat.