Ook het vragen naar pijn tijdens bepaalde activiteiten kan ons op het spoor van de aandoening zetten. Hieronder staat een grafiek over het optreden van pijn bij rugpatiënten tijdens het uitvoeren van dagelijkse activiteiten (= ADL: activities of daily life).


Zitten
Scoort het hoogst als we vragen naar de dagelijkse activiteiten waarbij de patiënt last heeft. Zitten levert dus bij de meeste (85%) rugpatiënten pijnklachten op. Meestal wordt hierbij langdurig zitten bedoeld. Veel mensen geven te kennen dat ze na lang zitten erg stijf worden en moeten ‘opkrikken’ om op te staan en dan vaak nog even krom lopen. Dit wijst op een chronische discopathie (zie Chronische discopathie, pag. 64).

De halfgebukte houding
Ook zeer hoog (78%) scoort de halfgebukte houding. Denk hierbij aan: stofzuigen, afwassen, vegen en tanden poetsen. De pijn hierbij wordt overigens vaak links en/of rechts onder in de rug gevoeld. In het bijzonder bij de aanhechtingen van de iliolumbale ligamenten (de scheerlijnen, zie Ligamentair, pag. 78).

Staan
Denk bij staan aan stil staan zoals dat bij recepties gebeurt of als u in een rij staat te wachten. Dit lokt bij 73% klachten uit. Statische belasting heeft vaak met de tussenwervelschijf te maken. Wanneer staan daarentegen juist verlichtend werkt, denken we aan vasculaire claudicatio-klachten, de zogenaamde etalagebenen.

Opstaan
Opkomen vanuit zittende houding levert behalve stijfheidsklachten (‘opkrikken’ om recht te komen, zie Chronische discopathie, pag. 64) vaak ook pijn op. Dit kan zowel bij de discusaandoeningen als bij het facetsyndroom en bij de blokkeringen en de ligamentaire klachten.

Slenteren
Slenteren en winkelen is voor 66% van de patiënten pijnlijk, terwijl lopen, stevig wandelen of hardlopen maar voor 23% pijnlijk is. Wanneer lopen pijnlijk wordt, betreft het vaak typische afwijkingen. We noemden al de neurogene claudicatio, waarbij mensen vrijwel uitsluitend last hebben met het lopen, daarbij de kracht verliezen en met hun been gaan slepen. Dit is niet te verwarren met de vasculaire claudicatio waarbij sprake is van vaatvernauwing. Ook heupproblemen kunnen natuurlijk aanleiding zijn tot loopproblemen.

Bukken
Bukken gaat meestal dus iets beter dan de halfgebukte houding, maar levert nog altijd voor 60% van de patiënten problemen op. Uiteraard wordt tillen dan vaak nog een graadje erger. Moeilijkheden met bukken of een tijdje krom staan, wijst vaak in de richting van chronische discopathie, pag. 64.

Liggen
47% van de patiënten heeft zelfs nog pijnklachten bij liggen, zodat dus meteen duidelijk is dat liggen of bedrust zeker niet altijd de beste remedie is. Soms blijken mensen niet meer goed plat op hun rug te kunnen liggen of niet meer goed op een zij. Dit kan bijvoorbeeld wijzen op een vernauwing in het ruggenmergkanaal, een recessusstenose (zoals bij de neurogene claudicatio), of een hernia waarbij men niet goed achterover kan. Pijnklachten die vooral optreden tijdens liggen, kunnen typisch zijn voor ontstekingen. Zo zullen de ziekte van Bechterew of andere reumatische aandoeningen zich vaak melden met nachtelijke pijnklachten. Indien jonge mensen van rond de twintig zich melden met pijn die ’s nachts rond 2 uur optreedt, waarna ze niet meer in slaap kunnen komen, terwijl het overdag nog wel meevalt, dan moeten we zeker denken aan zo’n reumatische aandoening (zie Bechterew. pag. 97). Wanneer men ’s morgens met opstaan zo stijf is dat men nauwelijks in zijn broek of sokken kan komen, dan is er zeker sprake van discopathie (zie Chronische discopathie, pag. 64).

Fietsen
Rugpatiënten zijn over het algemeen nog het beste af met fietsen. Slechts 15% geeft aan bij deze activiteit last te hebben en vaak hoor je dat mensen door te gaan fietsen juist even van hun pijnklachten af komen. Een enkele keer geeft men aan last te hebben met kuiltjes of hobbels in de weg, waarbij men maar uit het zadel gaat. Dit vind ik typisch voor aandoeningen van de tussenwervelschijf (zie Discopathie).
Voor mij is de grafiek in figuur 7 de aanleiding geweest om de achtergronden van rugklachten nog verder te onderzoeken en een antwoord te vinden op de vraag waarom zitten zo slecht en fietsen zo goed is. Hiervoor verwijs ik u naar de bijlage achter in dit boek.