Met kyfose bedoelen we een ‘bolle rug’. Dit komt het meest voor in het borstwervelgedeelte (de thoracale wervelkolom). Hiervoor bestaan verschillende oorzaken.
Het kan ‘houdingsverval’ zijn, denk maar aan mensen die depressief zijn en die steeds verder voorover gaan lopen. Dit houdingsverval geldt ook vaak voor lange pubers op kleine stoeltjes. Inderdaad is hierbij oefentherapie, sporten en activeren het beste advies. Trouwens, ook het meubilair op middelbare scholen mag best eens daarop worden aangepast. Activeren, zelfvertrouwen opvijzelen en een oprechte houding kan zelfs helpen om de depressie te bestrijden, want van een dergelijke houding zou je ook depressief kunnen worden. Tot echte klachten van de rug hoeft het bij houdingsverval echter meestal niet te komen.

De kyfose zien we ook terug bij de ‘ziekte van Scheuermann’ (juveniele kyfose). Een echte ziekte in de zin van ‘ziekte en gebrek’ is dit eigenlijk niet. Het is meer een groeistoornis, waarbij de ‘afwerking’ van de wervelkolom in de puberteit wat te wensen overlaat. Iemand heeft ‘rommelige en slordig afgewerkte wervels’ en krijgt er een wat beroerdere houding van, die overigens ook niet goed te corrigeren valt, omdat de wervels daadwerkelijk vergroeid zijn. In figuur 31 zijn zeker twee wervels duidelijk misvormd door groeistoornis. Vooral de neiging om wigvormig te worden, geeft aanleiding tot een versterkte thoracale kyfose (kromming van het thoracale deel van de wervelkolom). Bij de ziekte van Scheuermann is veelal de groei aan de voorzijde van de wervel geremd, terwijl deze aan de achterzijde normaal verloopt. Ook in de boven en onderkanten (sluit- en dekplaten) van de wervels zien we dan vaak misvormingen ontstaan. Het gevolg kan zijn: vervroegde discopathie en voortijdige spondylose (zie Chronische discopathie en Artrose). En natuurlijk geeft de aandoening ook aanleiding tot een cosmetisch probleem!


Ook de ziekte van Bechterew laat een toenemende kyfose van de hele rug zien, waardoor iemand in toenemende mate met zijn neus naar de grond gaat lopen. Dit is een reumatische aandoening, waarbij behalve de bekkengewrichten ook de hele wervelkolom in toenemende mate verstijft en krommer wordt. Deze mensen worden dan ook echt stijf en kunnen steeds moeilijker bewegen. Zoals beschreven bij het hoofdstuk over Bechterew, is hier sprake van een ‘specifieke’ rugklacht, waarvan we veronderstellen dat we de diagnose snel op het spoor moeten kunnen komen.

Bij oude mensen ziet men ook vaak in toenemende mate verkromming van de borstwervels optreden, soms met een scherpe knik. Dit ontstaat vaak door het spontaan inzakken en breken van wervels, waardoor men krommer en geleidelijk ook kleiner wordt. Ik had een tante die op haar 91e maar liefst 28 cm kleiner was geworden door inzakkende wervels. Hierbij speelt dus ouderdom en osteoporose meestal de hoofdrol. In uitzonderingsgevallen zou zelfs uitzaaiing bij kanker een rol kunnen spelen. Op een röntgenfoto is deze diagnose goed te stellen. De foto in figuur 32 laat een wigvormig inzakken door een spontaanfractuur van een lendenwervel zien.