Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. Leo van Deursen
 
In samenwerking met :  

Nederlandse Vereniging voor Rugpatiënten De wervelkolom


lettergrootte: A  A  A
Myalgie

Bij lage rugpijn zullen velen van ons in eerste instantie aan spierpijn denken, ook al wordt medisch vaak gedacht aan aandoeningen van de tussenwervelschijf, zenuwen of gewrichten. Duidelijk is dat spierpijn vrijwel altijd een obligaat symptoom bij rugklachten is. Het zal niet vaak voorkomen dat er bij rug of nekklachten géén verhoogde spierspanning wordt gevoeld. Onze spieren moeten meestal wel in actie komen bij de verdediging
tegen rugklachten. Echte spierproblemen zijn ofwel het gevolg van overmatig gebruik, zoals na trainingen of overbelasting met een ‘spierkater’, of door te weinig gebruik of ‘disuse’, of in zeldzame gevallen door spierziekten.
Nu zijn er ook mensen die beweren dat de meeste rugklachten vanuit de spieren veroorzaakt worden en die daarom specifieke trainingsprogramma’s aanbevelen. ‘Ein starker Körper kennt keinen Schmerz’, beweert Kieser, die bezig is met zijn trainingsscholen Europa te veroveren. Het optreden van spiervervetting is voor sommigen reden genoeg om toch vooral oefeningen te doen. Immers: ‘If you don’t use it, you lose it!’ is de slogan. Een stevig spierkorset zal zeker bijdragen aan de preventie van lage rugklachten en, zoals al eerder benadrukt, is beweging voor uw rug een must. De voorgestelde trainingsprogramma’s van Kieser zullen dan ook niet schaden, maar bijdragen aan een sneller herstel. En wat de oorzaak van rugklachten ook moge zijn, als behandeling worden fysiotherapie en oefentherapie wereldwijd geadviseerd. In de literatuur bestaat echter weinig eensgezindheid over welke oefeningen de meeste aanbeveling verdienen.

Oefeningen
De oefeningen die gebruikt worden, zijn grofweg te verdelen in zes categorieën:
• flexie-oefeningen;
• extensie-oefeningen conform McKenzie;
• stabiliserende oefeningen;
• algehele conditie-oefeningen;
• krachttraining;
• het corrigeren van spierdysbalans.

Elk programma veronderstelt een andere oorzaak voor de pijn.
• Flexie/extensie-programma’s hebben betrekking op wortelcompressie en discopathie (foramenstenose; bulging disc; McKenzie- en Williams-oefeningen)
• Isometrische stabiliserende oefeningen ter stabilisatie bij discuspathologie
• Invoer van een fitnessprogramma ter verbetering van de algehele conditie
Het vaker voorkomen van rugklachten bij ‘de minst fitte’ brandweermannen was onder meer aanleiding tot de invoering van fitnessprogramma’s.
Ook bij multidisciplinaire pijnbehandeling is conditietraining een onderdeel van de behandeling. De aanwijzing dat de spierkracht bij mensen met lage rugklachten duidelijk minder is, is eveneens aanleiding tot training geweest. De vraag blijft natuurlijk of dit krachtsverlies primair of secundair is, maar het blijkt wel te corrigeren door oefeningen.
• Spierbalanstheorieën gaan er vanuit dat de bron gelegen is in het uit balans zijn van spiergroepen, vooral tussen agonisten en antagonisten (spieren die elkaar in evenwicht moeten houden, zoals de biceps en de triceps). De theorie suggereert dat een slechte spierfunctie ook de gewrichtsfunctie nadelig verandert. Door nu een abnormale spierlengte te corrigeren, zullen spieren en gewrichten weer optimaal functioneren. Het wil niet suggereren dat spieren op zich de pijn veroorzaken.

Toch luidt de eindconclusie bij vergelijkend onderzoek dat geen van de gebezigde methoden werkelijk superieur is. Wellicht dat spierversterkende oefeningen bij chronisch lage rugklachten iets efficiënter zijn.
Spieren veroorzaken pijn door kramp, spanning, spierdeficiëntie (zwakte en stijfheid) en trigger points. Trigger points zijn gevoelige pijnlijke plekken in een spier die bij activiteit mogelijk leiden tot pijn op afstand.

Défense musculaire
Verdediging met of door spieren. Wanneer er in het lichaam iets ernstigs aan de hand is, zullen we ons met spierspanning verdedigen. Dit zien we tijdens het optreden van spit, maar ook bij een acute blindedarmontsteking, waarbij de buik plankhard kan worden. Natuurlijk zal een dergelijke spierspanning die langer aanhoudt ook tot spierpijn en tot een spierkater kunnen leiden.
Bij onderzoek van de rug komen we ook vaak versterkte en verminderde spierspanning tegen. Wanneer de ‘buigers’ té gespannen en hypertoon (versterkte spierspanning) zijn, moeten de ‘strekkers’ wel ontspannen en hypotoon (verminderde spierspanning) zijn om in balans te kunnen blijven. Maar wanneer deze hypertonie langdurig en éénzijdig aanhoudt, leidt het tot een balansverstoring van het geheel en tot houdingsverval.
We zagen al dat een stoornis in een segment tot irritatie van andere onderdelen van dat segment kan leiden en aldus aanleiding tot een kettingreactie vormt.
Spiertraining kan het herstel van de balans betekenen. Wel moeten we oppassen dat de negatieve oorzaak van de spierreactie zo goed mogelijk hersteld is. Indien de spierspanning ontstaat als een verdediging (défense musculaire), zoals bij een scheurtje in de tussenwervelschijf, heeft het bestrijden van de spierspanning pas nut als er langs andere weg goed voor de tussenwervelschijf gezorgd wordt. Het domweg geven van spierontspanners is dan ook eigenlijk een kunstfout.

Spierkorset
Vaak wordt gesteld dat het trainen van een ‘spierkorset’ van voordeel zou kunnen zijn voor een instabiele rug of bij discopathie. Indien het lukt de spieren goed te trainen zonder tegelijkertijd de rug te overbelasten, dan denk ik dat dit inderdaad van voordeel kan zijn. Té vaak zie ik echter dat iemand tijdens het trainen zijn rugklachten juist weer oploopt, door zijn tussenwervelschijven te overbelasten. Dan is het middel dus erger dan de kwaal. Ook moet je bedenken dat hoe sterk je spieren ook zijn, ze niet altijd gespannen kunnen staan en ooit zullen moeten uitrusten. Dit is voor mij ook de reden dat ik soms voor een korset pleit (zie Behandeling: de zin van een korset).



terug verder