Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. Leo van Deursen
 
In samenwerking met :  

Nederlandse Vereniging voor Rugpatiënten De wervelkolom


lettergrootte: A  A  A
Radiculair Syndroom

Radix betekent eigenlijk wortel. Met een radiculair syndroom bedoelen we dus een syndroom (dat is een verzameling van symptomen of verschijnselen) van de wortel van een zenuw. De wortel mag je dan uitleggen als de oorsprong van een zenuw, nabij de uittreedplaats uit het ruggenmerg. De wortel ligt in het ruggenmergkanaal en wordt omgeven door een hoes, de dura mater.
Wanneer de wortel wordt geïrriteerd en/of afgeklemd, ontstaat er wortelirritatie en mogelijke zenuwafklemming. Volledige zenuwafklemming leidt tot uitval. Net als wanneer een stroomdraadje breekt en het licht uitvalt, zal bij volledige afklemming uitval optreden. Dat betekent:
• uitval van gevoel (sensibiliteit);
• uitval van reflexen (spierreflexen die met de reflexhamer kunnen worden opgewekt);
• uitval van kracht (motoriek); spieren kunnen niet meer worden aangestuurd, het commando komt niet meer over, de verbinding is verbroken; wanneer een dergelijke uitval langer bestaat, treedt het verdwijnen van spierweefsel op (atrofie).

Gedeeltelijke afklemming leidt allereerst tot uitval van gevoel, omdat de ‘gevoelsdraadjes’ meer aan de buitenkant liggen. De kracht en motoriek blijven daarbij nog intact. De reflexen kunnen al wel verzwakt zijn.

Slechts af en toe afklemming
Passagère-uitval betekent dat er het ene moment géén uitval bestaat en het andere moment wel. De zenuw raakt slechts af en toe afgeklemd. Dit gebeurt bijvoorbeeld soms tijdens het lichamelijk onderzoek, door iemand achterover én opzij te laten buigen. Als dan de zenuw in de klem komt, schiet er een scheut door de zenuw naar beneden en kunnen tintelingen en dove gevoelens optreden wanneer men deze houding langer aanhoudt. Op deze manier kan de arts ook testen of er aanwijzingen voor afklemming bestaan. Het kan zijn dat u dan bijvoorbeeld alleen uitval ervaart tijdens lopen of liggen (zie Neurogene claudicatio, pag. 59).
Indien er irritatie van de stroomkabel bestaat zonder dat er afklemming optreedt, komt er géén uitval voor. Wel kan er dan prikkeling en ‘een gek gevoel’ optreden. Wanneer de hoes/dura mater geprikkeld is, treedt uitstraling en prikkeling op volgens een duraal patroon (zie paragraaf Duraprikkeling, pag. 58).

Medicatie
Afklemming kan dus leiden tot uitval, maar deze uitval kan verminderen door het gebruik van ontstekingsremmers. Betekent dit dan dat door het gebruik van deze ontstekingsremmers de hernia kleiner wordt en daardoor ook de afklemming minder wordt? Nee, de hernia wordt waarschijnlijk niet kleiner, maar door het afnemen van de ontstekingsverschijnselen rond de zenuwkabel, ontstaat er weer meer ruimte voor de kabel. Stel dat uw vinger klem zit, dan zal hij opzetten. Door dit opzetten komt hij nog meer in de klem te zitten. Wanneer u dit opzwellen met medicijnen kunt tegengaan, zit hij minder klem.

Petra (casus)
Ik kom net van een bezoek aan chiropractor, die na een onderzoek vaststelde en ik zelf ook, dat het gevoel in mijn rechterbeen veel minder is dan links. Verder legde hij mij uit dat de discus op L4/L5-niveau steeds weer gaat drukken tegen de zenuwbaan, die nu dan beschadigd is. Er zit geen blokkade meer. Maar wat is nu precies een discus? Is dat een tussenwervelschijf? Hij kon ook niet begrijpen dat ik mijn werk nog kon doen, omdat zitten (ik werk zittend ) de meeste pijn doet. Dan heb ik het gevoel dat er iets klemt. Dat klopt dus dan ook. Wat ik niet begrijp is waarom ze dit niet op de MRI hebben gezien? Volgens hem zit ik toch tegen een hernia aan en hebben de klachten die ik heb gewoon tijd nodig, echt maanden dus en het duurt al 3 maanden...

Hans (casus)
Ik ben 33 jaar en heb al ruim tien jaar last van rugklachten. De laatste twee jaar is de pijn erger geworden. Al die jaren kreeg ik als recept pijnstillers zoals paracetamol en diclofenac. Maar helaas, die medicijnen helpen niet. Ook loop ik al vanaf januari 2004 bij de fysio. Krom van de pijn heb ik me weer gemeld bij de huisarts, die mij eindelijk na jaren doorverwees naar een orthopeed in het ziekenhuis. Na het maken van röntgenfoto`s en MRI wezen mijn klachten op een hernia. De arts verwees mij intern door naar een neuroloog, waar ik vandaag geweest ben. Na een intakegesprek dat werd afgenomen door een co-assistent, kreeg ik een gesprek met de neuroloog die mij ook vertelde dat het een hernia is. Hij was er niet zeker van of hij mij zou doorsturen naar een neuro--chirurg die de hernia-operaties verricht. Misschien was pijnbestrijding een oplossing. Omdat de pijn minder was geworden en ik nu geen uitstralingen meer had in mijn benen, was de kans groot dat het wel mee zou vallen. Ik moest maar over drie weken terugkomen om te kijken of de pijn minder was geworden. Met een recept (iets zwaardere pijnstiller) ben ik naar huis gestuurd. Ik heb het idee dat de arts mij niet serieus nam. Hij schommelde zijn hoofd van links naar rechts en bleef redelijk lang naar de MRI-foto`s kijken. Maar na het lezen van diverse verhalen over hernia’s op internet heb ik voor mezelf het idee dat ik niet eerlijk ben geweest tegenover mijzelf bij de arts.

Zo zie je dat ook het radiculaire syndroom kan wisselen.

Gemakkelijker
Indien er volledige afklemming en uitval bestaat, wordt het stellen van de diagnose wel gemakkelijker. Iedere zenuwwortel verzorgt immers een bepaald gebied. Nu wordt het dus net als in de meterkast. Wanneer het licht in de keuken uitvalt en de koelkast en de oven ook, weet je wel welke zekering er kapot is. Zo ook is duidelijk waar het te doen is wanneer de grote teen geen kracht meer heeft (wortel L5) of wanneer de zijkant van je voet geen gevoel meer heeft (wortel S1) of de reflex van je knie het niet meer doet (wortel L4). Als je weet welke zenuwkabel het niet meer doet, weet je ook waar het ongeveer vandaan moet komen.
De meest voorkomende oorzaak van een zenuwafklemming is inderdaad een hernia, maar theoretisch kunnen er ook andere oorzaken zijn. Een nauw kanaal, wervel afglijden, ontstekingen of zelfs gezwellen kunnen de oorzaak zijn. Natuurlijk zijn de laatste oorzaken ‘witte raven’.
Het voordeel van een radiculair syndroom is, dat het vrijwel onmiddellijk duidelijk is wat je hebt. Erger is het wanneer men zegt dat er sprake is van een ‘pseudo-radiculair syndroom’. Dit betekent zo veel als: het lijkt er wel op, maar het is het niet! En wat het wel is, weet ik (nog) niet! De oorzaak van prikkelingen, pijn en uitstraling in het been, zonder een doof gevoel, krachtsverlies of zenuwuitval, blijft lastig te achterhalen.

Een écht Radiculair syndroom betekent dus: uitval van gevoel, van reflexen en van kracht in de spieren in het verzorgingsgebied van een zenuw. Een zenuwkabel functioneert niet goed meer! Oorzaken? Meestal dus een hernia, soms iets anders.
Welke kabel uitgevallen is, kun je het beste aan een elektricien vragen. In de geneeskunde is dat de neuroloog. Hij kan zenuwen testen en doormeten, en is ervaren in het opsporen van de oorzaken van zenuwaandoeningen.



terug verder