De belangrijkste oorzaken van hypothyreoïdie staan vermeld in onderstaande tabel en worden hierna besproken.



Wereldwijd is jodiumtekort de belangrijkste oorzaak van hypothyreoïdie. Jodium is een belangrijk bestanddeel van de schildklierhormonen; thyroxine (T4) bevat 4 en trijodothyronine (T3) 3 jodiumatomen. Zonder jodium kan er geen T4 of T3 worden gemaakt in de schildklier of daarbuiten. In de westerse wereld, waar er in het algemeen geen jodiumtekort bestaat, zijn er andere oorzaken die vaker voorkomen.
De meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie in Nederland is de ziekte van Hashimoto (= thyreoïditis van Hashimoto), een zogenaamde auto-immuunaandoening waarbij het lichaam remmende antistoffen maakt tegen de eigen lichaamscellen, in dit geval schildkliercellen. Deze antistoffen verhinderen de schildklier om de normale hoeveelheid schildklierhormoon te maken en zo ontstaat dan hypothyreoïdie. De antilichamen zijn in het bloed meetbaar zie hoofdstuk Onderzoek en diagnose en ze zijn gericht tegen bestanddelen van de schildkliercel. De belangrijkste antilichamen zijn die tegen schildklierperoxidase (TPO of microsomaal cq. cytoplasma) en thyreoglobuline (of colloïd). Al in het hoofdstuk Onderzoek en diagnose is vermeld dat Hashimoto vaak voorkomt in combinatie met andere auto-immuunziekten.
Het beloop van de ziekte is vaak (zeer) langzaam waarbij er vooral in het begin sprake kan zijn van een struma en soms kortdurend thyreotoxicose, dat wil zeggen hoge T4 en T3-waarden in het bloed. Deze hoge schildklierhormoonspiegels zijn het gevolg van het kortdurend aanwezig zijn van TSH-stimulerende antistoffen en deze toestand is voorbijgaand. Zodra de schildkliercellen leeg zijn, zal de hypothyreoïdie zich ontwikkelen.

Een andere veel voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie is de toestand na therapie met radioactief jodium, operatie en in mindere mate na een behandeling met medicijnen. Soms komt dit gedurende een korte periode voor, niet zo lang nadat de behandeling is gegeven, maar vaker is het zo dat dit pas na jaren sluipend en dus meestal overwacht optreedt.
Oorzaken die minder frequent worden gezien, maar toch regelmatig voorkomen zijn:
- (meestal tijdelijk) na een virale thyreoïditis (schildklierontsteking; zie hoofdstuk Thyreoïditis);
- als gevolg van jodiumhoudende medicamenten (hoestmiddelen, amiodarone, zeewierproducten) of röntgencontrastmiddelen, maar ook door lithium (gebruikt in de psychiatrie), bepaalde koolsoorten (Tasmanië) en zeewier (Japan) kan hypothyreoïdie optreden. Verder kan het ook voorkomen door een aangeboren afwijking in de fabricage van schildklierhormoon, zodat onvoldoende T4 en T3 wordt gemaakt. Na een bevalling kan tijdelijk een hypothyreoïdie optreden in het kader van een zogenaamde post partum thyreoïditis; soms kan de schildklierwerking verminderen als gevolg van een afwijking in de hypofyse (secundaire hypothyreoïdie). Het TSH-gehalte in het bloed is hierbij laag en ook andere hypofysehormonen laten een verlaagde bloedspiegel zien.