Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. J.W.F. Elte en prof dr. Robin Peeters
 


lettergrootte: A  A  A
Gerelateerde trefwoorden

adenoom
goedaardig gezwel met gelijkvormige cellen, dat zich ontwikkelt in een orgaan met kliercellen zoals de maag en de schildklier
 
angina pectoris
Pijn op de borst of hartkramp, die ontstaat als gevolg van zuurstoftekort in de hartspier. Is meestal het gevolg van een vernauwing in de kransslagaders van het hart.
 
auto-immuunziekte
ziekten waarbij het menselijke afweersysteem eigen weefsels of cellen aanvalt waardoor ziekteverschijnselen ontstaan
 
Carcinoïd
Tumor van bepaalde hormonaal actieve cellen, vooral voorkomend in darm en long, meestal goedaardig.
 
claudicatio (dysbasia) intermittens
vernauwing van de beenslagaders, die tot pijn tijdens lopen leidt en die verdwijnt bij stilstaan (etalagebenen)
 
Coeliakie
Aangeboren darmziekte, berustend op overgevoeligheid voor gluten, wat leidt tot een opnamestoornis van voedingsbestanddelen en diarree.
 
Colloïd
Halfvloeibare massa in de follikels (blaasjes) van de schildkliercel.
 
Cretinisme
Aangeboren hypothyreoïdie met als gevolg een lichamelijke en geestelijke groeistoornis.
 
cyste
met vocht gevulde holte
 
cytologische punctie
afname van vocht of cellen voor onderzoek onder de microscoop
 
Dijodotyrosine (DIT)
Aminozuur tyrosine met twee jodiumatomen; bouwsteen voor de schildklierhormonen thyroxine (T4) en trijoodthyronine (T3).
 
Ductus thyroglossus
Weefselstreng, soms buisvormig, die ontstaat bij de embryo bij het afdalen van de schildklier vanuit de tongbasis, waar de schildklier oorspronkelijk begint te groeien.
 
Dyshormonogenese
Gestoorde hormoonaanmaak.
 
Dysplastisch struma
Struma met sterk gestoorde en wisselende opbouw.
 
echografie
beeldvormend onderzoek met behulp van geluidsgolven
 
Enterohepatische kringloop
Heropnamesysteem (‘recycling’), waarbij afgebroken bestanddelen van onder meer hormonen vanuit de darm weer worden teruggevoerd naar de lever.
 
Euthyreoot
Met normale schildklierfunctie.
 
Feochromocytoom
Meestal goedaardige tumor, uitgaande van het bijniermerg, waar adrenaline (een stimulerende stof) wordt afgescheiden en waardoor onder meer hoge bloeddruk en vaak ook hartkloppingen ontstaan.
 
Graves, ziekte van
Hyperthyreoïdie t.g.v. auto-antilichamen (TSI = TsAb) dus een auto-immuun aandoening. Gaat vaak gepaard met oogverschijnselen (wat uitpuilende ogen). Genoemd naar de Ierse arts die het als eerste beschreef. De ziekte van Graves wordt ook wel de ziekte van
 
Hashimoto, thyreoïditis van
Auto-immuunziekte van de schildklier waarbij t.g.v. afbrekende (remmende) antistoffen hypothyreoïdie kan ontstaan. Hashimoto was een Japanse patholoog.
 
HCG Humane chorion gonadotrofine.
Stof die in grote hoeveelheid wordt gemaakt tijdens de zwangerschap en ook bij het choriocarcinoom (mola zwangerschap). De stof heeft in hoge concentratie een TH-achtige werking en kan zo hyperthyreoïdie veroorzaken. HCG zorgt er ondermeer voor dat de men
 
Hepatitis
Leverontsteking.
 
Histologie
Wetenschap die zich bezighoudt met de microscopische anatomie van de weefsels.
 
Hyperemesis gravidarum
Overmatig zwangerschapsbraken.
 
Hyperparathyreoïdie
Ziektebeeld waarbij de bijschildklieren te hard werken.
 
hyperthyreoïdie
een teveel aan schildklierhormoon, opvallend genoeg ook vaak als gevolg van auto-immuniteit
 
hypofyse
aan de onderkant van de hersenen gelegen hormoonvormende klier (ook wel hersenaanhangsel genoemd), die via de afgifte van het thyreoïd-stimulerend hormoon (TSH) de werking van andere hormoonvormende klieren in het lichaam (bijvoorbeeld de eierstokken) beïnvloedt
 
Hypogonadisme
Onvoldoende werking van de geslachtsorganen (eierstokken of teelballen).
 
Hypoparathyreoïdie
Te weinig werkende bijschildklieren.
 
Hypothyreoïdie
Verminderde schildklierfunctie.
 
Isthmus
Smalle verbinding tussen de rechter en linker schildklierkwab.
 
Lipoom
Goedaardig vetgezwel.
 
Lobus
Kwab.
 
Lobus pyramidalis
Een soms aanwezige mediale streng omhoog vanuit de isthmus (restant van de ductus thyroglossus).
 
Malabsorptie
Verstoorde opname van voedingsbestanddelen door de darm.
 
Marfan-syndroom
Erfelijke bindweefselaandoening met abnormaal grote lichaamslengte, smalle ledematen, weinig onderhuids vet, overrekbare gewrichtskapsels en -banden, etc. Komt voor bij het MEN IIb syndroom. Marfan was een Franse kinderarts.
 
Marfanoïd
Op het Marfan-syndroom gelijkend.
 
MEN-syndromen
Multipele Endocriene Neoplasie (= nieuwvorming) syndromen, ziektebeeld waarbij meerdere hormoonvormende klieren te veel hormonen maken
 
Monojodotyrosine (MIT)
Aminozuur tyrosine met één jodiumatoom; bouwsteen voor het schildklierhormoon trijoodthyronine (T3).
 
Multinodulair struma
Struma (schildkliervergroting of krop) met meerdere knobbels.
 
Myasthenia gravis
Auto-immuunziekte gekenmerkt door spierzwakte.
 
Myxoedeem
Andere term voor hypothyreoïdie. Ook: wasachtige verdikking van de huid bij hypothyreoïdie, waarin geen putjes gedrukt kunnen worden (in tegenstelling tot ‘gewoon’ oedeem door vochtophoping in de huid).
 
neuroom
uit een zenuw groeiend gezwel
 
Nodus/nodulus/nodulair
Knobbel/knobbeltje/knobbelig.
 
Ophtalmopathie
Typische oogafwijkingen (in dit geval wordt bedoeld de oogverschijnselen die bij de ziekte van Graves voorkomen).
 
Palpatie
Onderzoek door aftasten met de vingers.
 
Perifere conversie
Omzetting van thyroxine (T4) in trijoodthyronine in de (perifere) weefsel, met name de lever.
 
Peroxidase
Enzym in de schildklier, waartegen bij auto-immuunziekten, zoals Graves en Hashimoto antistoffen (afweerstoffen) worden gemaakt. Het enzym wordt ook wel thyroïd peroxidase (TPO) genoemd.
 
Placenta
Moederkoek; het verbindingsorgaan tussen baarmoeder en vrucht, waar zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen tussen vrucht en moeder worden uitgewisseld.
 
Plummer, ziekte van
hyperthyreoot multinodulair struma, onregelmatige vergroting van de schildklier met overmatige vorming van schildklierhormoon. Plummer was een Amerikaanse internist.
 
Polyglandulaire auto-immuunsyndromen (PGA)
Combinatie van auto-immuunziekten, waarbij meerdere hormoonvormende organen zijn betrokken.
 
Pretibiaal myxoedeem
aan de voorkant van de scheenbenen gelokaliseerde zwelling (myxoedeem), soms onregelmatig gevormd, bij patiënten met de ziekte van Graves (meestal in combinatie met oogverschijnselen).
 
Quervain, de
Subacute thyroïditis, pijnlijke ontsteking van de schildklier, meestal t.g.v. een virus. De Quervain was een Zwitserse chirurg.
 
Resistentie
Verminderde (of zelfs afwezige) gevoeligheid.
 
Retrosternaal
Achter het borstbeen (sternum) gelegen.
 
Reverse T3
Onwerkzame vorm van T3, ontstaat uit thyroxine door afsplitsing van een jodiumatoom (een andere dan bij de vorming van T3).
 
Schildklierafwijkingen
Afwijkingen van de schildklier kunnen we indelen in afwijkingen van de vorm en stoornissen in het functioneren. Beide aspecten kunnen uiteraard ook gecombineerd voorkomen, vandaar dat men goed naar beide aspecten moet kijken. De diagnostische mogelijkheden bij schildklieraandoeningen zijn divers.
 
Scintigrafie
Afbeeldend onderzoek (scan) met behulp van radioactieve stoffen, zodat het af te beelden orgaan op de scan beter zichtbaar wordt.
 
Sheehan
Gedeeltelijke of gehele uitval van de hypofyse na een grote bloeding bij de bevalling. Sheehan is een Engelse arts.
 
Struma
Krop ofwel vergrote schildklier.
 
Subklinisch
(Nog) geen merkbare verschijnselen veroorzakend. Bij subklinische hypo- of hyperthyreoïdie wordt tevens bedoeld: afwijkend TSH-gehalte bij normale FT4 en T3-concentratie.
 
Subtotaal
Bijna geheel.
 
TBG
Thyroxinebindende globuline. Belangrijkste eiwit waarin T4 en T3 getransporteerd worden in het bloed.
 
TBPA
Thyroxinebindend prealbumine. Minder belangrijk transporteiwit voor T4 en T3 dan TBG.
 
Thyreoglobuline
Eiwit in de schildkliercellen, waarop de fabricage van schildklierhormoon (T4 en T3) plaatsvindt. Omdat het alleen in de schildklier wordt gemaakt, kan van de meting ervan gebruik worden gemaakt bij de follow-up na behandeling van schildkliercarcinoom. Da
 
Thyreoïdectomie
Operatieve verwijdering van de schildklier.
 
Thyreoïditis
Schildklierontsteking.
 
Thyreostatica
Schildklierwerkingremmende medicijnen.
 
Thyreotoxicose
Ziektebeeld als gevolg van het overmatig circuleren in het bloed van schildklierhormoon, waardoor overstimulatie van onder meer de stofwisseling.
 
Thyreotoxicosis factitia
Thyreotoxicose t.g.v. verzwegen misbruik van schildklierhormoon.
 
Thyroxine (T4)
Schildklierhormoon, voornamelijk gemaakt in de schildklier, het prohormoon van T3.
 
Trachea
Luchtpijp.
 
TRH
Thyrotrophin releasing hormoon. Het hormoon uit de hypothalamus dat de afgifte van TSH door de hypofyse stimuleert.
 
Trijodothyronine (T3)
Schildklierhormoon, voornamelijk gemaakt uit thyroxine in de lichaamsweefsels en waarschijnlijk het actieve hormoon.
 
TsAb/TSI
Groep van (auto)antistoffen die zich binden aan de celmembraan en via de TSH-receptor de schildklierhormoonproductie stimuleren bij de ziekte van Graves (TsAb = thyroid stimulating antibodies; TSI = thyroid stimulating immunoglobulins).
 
TSH
Thyroïd stimulerend hormoon uit de hypofyse, dat de schildklierhormoonvorming stimuleert.
 
Vitiligo
Huidaandoening met omschreven witte, ontkleurde plekken door een verworven stoornis in de melaninevorming. Komt vaak voor in combinatie met andere auto-immuunziekten.
 


Mijn schildklier werkt niet goed. En nu?


Schildklierafwijkingen komen vaak voor, in Nederland lijden er waarschijnlijk meer dan een half miljoen mensen aan. Hoewel leeftijd bij sommige schildklieraandoeningen wel een rol speelt, komen schildklierafwijkingen op alle leeftijden voor, bij vrouwen viermaal zo vaak als bij mannen.

Auteur(s) : dr. J.W.F. Elte en prof. dr. Robin Peeters
Prijs : € 19,95
ISBN : 9789491549069