Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
Dr. Lex Wunderink
 
In samenwerking met :  



lettergrootte: A  A  A
Negatieve symptomen of psychomotorische armoede

Negatieve symptomen heten zo omdat daarbij opvalt dat er iets ontbreekt. Gedrag dat je zou verwachten is er niet. De patiënt met negatieve symptomen voelt zich leeg, heeft weinig energie, geen interesse voor de omgeving, en vertoont weinig activiteit. Soms zit de patiënt urenlang doelloos in een stoel, of ligt het grootste deel van de dag in bed. In het contact biedt hij weinig respons, en hij lijkt weinig op de ander gericht.
In dit verband wordt ook wel van psychomotorische armoede gesproken. Psychomotoriek is alle beweeglijkheid die voortvloeit uit een geestesgesteldheid, een stemming. Men spreekt in dit geval van 'armoede' omdat de bewegingen spaarzaam zijn en traag.
Negatieve symptomen zijn berucht omdat er, in elk geval tot voor kort, weinig aan kon worden gedaan. De moderne atypische antipsychotica zijn daar wel iets beter toe in staat, maar nog altijd in geringe mate. Over het algemeen worden de negatieve symptomen niet gerekend tot de symptomen van psychose, in tegenstelling tot de positieve symptomen en desorganisatiesymptomen. De negatieve symptomen vallen meestal pas op wanneer de psychose voorbij of veel minder uitgesproken aanwezig is.
- Vervlakking van de emoties, van het affect
Met vervlakking van de emoties, van het affect wordt bedoeld dat men het gevoel heeft niets belangrijks, niets van betekenis te ervaren. Ook al gebeuren er belangrijke dingen in je leven, het lijkt net of ze zomaar aan je voorbijgaan en je niet beroeren. Schaamtegevoelens nemen af of verdwijnen, zodat mensen zich gênant kunnen gedragen, zonder het zelf in de gaten te hebben. Gevoelens voor schoonheid, het beleven van belangrijke gebeurtenissen in de familie, het lijkt alsof dat onder een grijze deken is gestopt.
- Gebrek aan spontane bewegingen, catatone remming, vertraging
De motoriek is vertraagd, verstild. Er zijn weinig spontane bewegingen en gebaren, de gelaatsuitdrukking vertoont weinig mimiek, de bewegingen verlopen langzamer dan normaal. Een eenmaal ingezette beweging wordt zo snel mogelijk weer beëindigd. Er is slechts beweging na aansporingen. Omdat er sprake is van weinig motoriek, spreekt men dan wel van catatone remming. Vaak is de spraak beperkt tot enkele woorden en korte zinnen. Er is weinig of geen spontane spraak. De intonatie is mat. In een extreme vorm kan iemand uren of zelfs dagenlang roerloos stil zitten zonder iets te zeggen of ergens op te reageren. We spreken dan van een catatone stupor.
- Gebrek aan aandrift, motivatie
Een van de meest hinderlijke verschijnselen van schizofrenie, zowel voor de patiënt als de familie, is het gebrek aan activiteit en dadendrang. Uit onderzoek is gebleken dat de passiviteit van de patiënt de grootste oorzaak is van spanning in gezinnen waarin een van de gezinsleden schizofrenie heeft.
Mensen met schizofrenie nemen minder initiatief. Soms kan dit heel erg zijn, en doet iemand uit zichzelf bijna niets meer. Oppervlakkige toeschouwers denken vaak dat de patiënt lui is, geen zin heeft. Maar gebrek aan aandrift is een verschijnsel dat de meeste mensen met schizofrenie in meerdere of mindere mate ontwikkelen, en waar zij helemaal niets aan kunnen doen. Zij lijden er zelf heel erg onder, en vervelen zich vaak een ongeluk. Toch komt er soms weinig of niets uit hun handen.
Wanneer de omgeving niet langer te veel taken uit handen neemt, kan dat soms de activiteit doen toenemen. Maar men moet wel oppassen dat er geen onverzorgde situatie ontstaat. Voorzichtig stimuleren helpt nog het best, maar wel met mate! Door overmatige stimulatie en overprikkeling kunnen de verschijnselen juist verergeren.
- Gebrek aan interesse en aandacht
Ook de aandacht is bij mensen met schizofrenie vaak sterk verminderd. Men kan het vaak maar heel even volhouden om te luisteren, een gesprek te voeren, of een tv-programma te volgen. Concentratie is moeilijk en kost veel energie. Hierdoor is het vaak moeilijk of onmogelijk een opleiding af te ronden of een baan te behouden. Soms is ook de interesse voor dingen die men vroeger wel leuk vond sterk afgenomen of zelfs helemaal verdwenen. Het is dan heel moeilijk iemand te stimuleren of alleen al zijn aandacht te trekken voor een activiteit. Net als alle andere verschijnselen van schizofrenie, wordt ook dit verschijnsel veroorzaakt door een stoornis in de signaalverwerking in de hersenen, en niet door een gebrek aan inzet van de betrokkene.
- Inactiviteit
Het resultaat van de negatieve symptomen is over de hele linie een grote mate van inactiviteit. Natuurlijk is het aandeel van negatieve symptomen niet bij iedereen met schizofrenie even sterk uitgesproken, maar de meeste mensen met schizofrenie hebben er wel in enige mate mee te kampen. Het is heel belangrijk te begrijpen hoe moeilijk het voor deze mensen toch al is om met de ziekte om te gaan, en niet nog eens boos of geïrriteerd te worden vanwege hun geringe activiteit en bezigheden.



terug verder




Doorgaan met schizofrenie


Schizofrenie wordt vaak in verband gebracht met ‘een gespleten brein’ of een ‘dubbele persoonlijkheid’. De oorzaak wordt vaak gezocht in jeugd en opvoeding. Dit zijn allemaal misverstanden: schizofrenie is een hersenziekte. Ook over psychosen is men vaak onvoldoende geïnformeerd.

Auteur(s) : dr. A. Wunderink
Prijs : € 16,95
ISBN : 9789021548852