Schizofrenie is een ziekte die nooit helemaal overgaat. Soms kan het bij een eenmalige psychotische episode blijven, maar kunnen restverschijnselen hinderlijk zijn. In andere gevallen zijn er meermalen psychotische episoden, en is het moeilijk een stabiele situatie te bereiken. Toch kan ook in die gevallen de ziekte uiteindelijk tot rust komen. Daarbij hangt er veel af van een goede behandeling met medicijnen. Op geneesmiddelengebied is er de laatste jaren veel ontdekt. Er zijn geneesmiddelen die een deel van de verschijnselen van schizofrenie verminderen en soms kunnen zij bepaalde verschijnselen zelfs helemaal laten verdwijnen. Geneesmiddelen tegen schizofrenie en psychose heten antipsychotica. De moderne geneesmiddelen tegen schizofrenie worden wegens hun andere werkingsmechanismen atypische antipsychotica genoemd. Deze nieuwe geneesmiddelen zijn minstens zo effectief, en hebben minder bijwerkingen. Het belang van medicijnen wordt vaak onderschat. Hoe eerder de psychose met medicijnen is bestreden, hoe beter de vooruitzichten. Wanneer de psychotische episode nog voortduurt, en de verschijnselen slechts gedeeltelijk verdwijnen, wordt in het algemeen aangeraden zo lang door te gaan met de medicijnen als nodig is om verder herstel te bevorderen, verergering tegen te gaan en terugval te voorkomen. In sommige gevallen blijven verschijnselen aanwezig, en zal medicatie noodzakelijk blijven. Maar ook wanneer de psychotische episode voorbij is, is het belangrijk nog enige tijd met medicijnen door te gaan om terugval te voorkomen. Dat heet onderhoudsbehandeling. Hoe lang de onderhoudsbehandeling moet duren, hangt van verschillende factoren af. Wanneer er al meer dan één episode is opgetreden wordt aangeraden langdurig door te gaan en niet te stoppen. Men vermoedt namelijk dat terugval een risico inhoudt op restverschijnselen en handicaps.
Na een eerste psychose hangt het ervan af of het herstel goed is verlopen. Ook hier geldt dat als er slechts een gedeeltelijk herstel of een terugval optreedt, doorgaan met medicijnen zonder twijfel het beste alternatief is. Na volledig herstel moet de onderhoudsbehandeling een half jaar worden voortgezet. Ook daarna beperkt het doorgaan met medicijnen het terugvalrisico met de helft (bij deze groep patiënten is dat dan ongeveer 14% per jaar). Als het terugvalrisico kan worden afgedekt door tijdige signalering, dus wanneer de behandelend arts een oogje in het zeil kan houden en de patiënt bereid is op tijd aan de bel te trekken als het misgaat, kan men ook proberen te stoppen. Bij deze stabiel herstelde patiënten is de kans dat dit lukt zonder terugval gedurende de eerste 18 maanden ongeveer 20%. Wanneer het lukt om te stoppen, is dat niet alleen psychologisch van belang, maar ook om het risico van bijwerkingen te voorkomen. En wanneer een terugval optreedt, weet men in elk geval zeker dat men de medicatie niet voor niets gebruikt.
Zonder overleg stoppen met medicijnen is begrijpelijk, maar daarom niet minder gevaarlijk. Veel mensen willen om goede redenen wel eens stoppen met hun medicijnen: uit tegenzin om iets in te nemen of vanwege de bijwerkingen. Vaak is er wel een mouw aan te passen, bijvoorbeeld door een ander geneesmiddel of dosisvermindering. Maar als je wil stoppen, heb je je psychiater juist meer nodig, omdat het risico op terugval is dan minstens tweemaal zo groot is. De moderne medicijnen tegen schizofrenie hebben overigens andere bijwerkingen dan de ouderwetse geneesmiddelen. Hierdoor is het aantal mensen dat met de medicijnen wil stoppen, wel iets afgenomen.
Naast medicatie hebben mensen met schizofrenie ook baat bij andere behandelvormen. De belangrijkste behandelvormen waarvan de gunstig effecten bewezen zijn, zijn cognitieve gedragstherapie bij verschijnselen die niet verdwijnen met medicijnen, en psychoeducatie (voorlichting), ook voor familieleden. Verder is het organiseren van een samenhangende zorg onder de regie van een team van hulpverleners die ook actief voor mensen blijven zorgen als die afhaken uit de zorg, van groot belang. Deze vorm van hulpverlening staat bekend onder de naam Assertive Community Treatment (act). Zo'n team is goed op de hoogte van de hele situatie waarin iemand verkeert, en alle nodige hulp is daar te krijgen, van een opname tot thuiszorg. Ook is de hulp gericht op problemen in het dagelijks leven, zoals bijvoorbeeld in het geval van een ruzie met de huisbaas of een drugsverslaafde vriend. Vaak zijn kleinere gebeurtenissen de oorzaak van terugval in een psychotische episode. Op dat moment moet je ergens terechtkunnen, zonder dat je je hele leven opnieuw moet vertellen aan een onbekende hulpverlener.