Stollingwerende medicijnen (bloedverdunners) dienen om de vorming van bloedstolsels tegen te gaan. Mensen met slagaderverkalking lopen het risico dat het bloed stolt op een beschadigde plaats in de vaatwand. Op de beschadiging blijven bloedplaatjes (trombocyten) kleven. Die bloedplaatjes klonteren ook aan elkaar vast en op deze manier komt het ontstaan van een bloedstolsel op gang. Vervolgens worden in het bloed stoffen actief die de stolling bevorderen. Dit zijn stollingseiwitten. Stollingseiwitten moeten geactiveerd worden voordat ze een stolsel kunnen vormen. Bij de activering van het stollingsysteem treedt een reeks van elkaar snel opvolgende reacties op, waarbij het stolsel op de beschadigde vaatwand groeit.
Om de vorming van een stolsel te voorkomen, zijn er twee groepen van medicijnen: medicijnen die het vastplakken van de bloedplaatjes verhinderen en medicijnen die de stollingseiwitten in het bloed remmen. De medicijnen die tot de eerste groep behoren, noemen we plaatjesremmers of trombocytenaggregatieremmers. Plaatjesremmers verhinderen de eerste aanzet tot het vormen van een stolsel. Ze zorgen ervoor dat de bloedplaatjes minder 'plakkerig' zijn. De tweede groep bestaat uit de zogenoemde antistollingmiddelen of anticoagulantia. Deze medicijnen werken op de stollingseiwitten. Ze kunnen de vorming van een stolsel voorkomen door in te grijpen in de reeks van elkaar snel opeenvolgende reacties in het bloed. Er zijn ook stoffen die een pas gevormd bloedstolsel kunnen oplossen (trombolytica). Deze laatste worden niet gebruikt om hart- en vaatziekten te voorkomen en worden daarom hier niet besproken.

Plaatjesremmers
Jarenlang was er maar één stof bekend die het samenklonteren van bloedplaatjes kon verhinderen. Dat was acetylsalicylzuur, beter bekend onder de naam Aspirine. Een nauw verwante stof die dezelfde werking heeft, is carbasalaatcalcium (Ascal 38, Ascal Cardio). Aspirine is al meer dan een eeuw in gebruik als middel tegen pijn en koorts. In een dosis die vijf tot twintig keer lager is dan de dosis die nodig is voor de pijnstillende of koortswerende werking, remt het middel ook het samenklonteren van de bloedplaatjes. Het innemen van een lage dosis aspirine verkleint de kans op het ontstaan van stolsels in de slagaders en daarmee de kans op het krijgen van een hart- of herseninfarct. Het voordeel van de lage dosis is dat er weinig bijwerkingen optreden (maagdarmklachten). Aspirine wordt op grote schaal gebruikt door mensen die een hart- of herseninfarct hebben gehad.

Andere middelen die ook het samenklonteren van de bloedplaatjes verhinderen, zijn clopidogrel (Plavix) en dipyrimadol (Persantin). Dipyrimadol wordt alleen gegeven aan mensen die een herseninfarct hebben gehad. Clopidogrel en dipyrimadol verhinderen het aan elkaar plakken van de bloedplaatjes op een andere manier dan aspirine. Soms krijgt iemand een combinatie van twee plaatjesremmers om het effect ervan te versterken.
Alle plaatjesremmers hebben als bijwerking dat ze een bloeding kunnen veroorzaken. Iemand die pas begonnen is met dipyridamol kan ook klachten hebben van hoofdpijn.

Omdat aspirine veel goedkoper is dan de andere plaatjesremmers, maken zorgverzekeraars soms bezwaar tegen het voorschrijven van clopidogrel. Voor het voorschrijven van clopidogrel zijn regels opgesteld. Wanneer een arts clopidogrel voorschrijft aan iemand die volgens de regels ook aspirine kan gebruiken, dan loopt zo iemand de kans dat hij het medicijn zelf moet betalen. De ene zorgverzekering houdt zich hierbij strikter aan de regels dan de andere.



Orale antistollingmiddelen
Orale antistollingmiddelen of anticoagulantia - ook vaak bloedverdunners genoemd - beïnvloeden de stollingsfactoren in het bloed. Ze kunnen via de mond (oraal) als tabletten worden ingenomen. De hoeveelheid die van deze medicijnen moet worden ingenomen, is afhankelijk van de stolbaarheid van het bloed. Het onderzoek naar de stolbaarheid van het bloed wordt uitgevoerd door de trombosedienst. Iemand die deze medicijnen gebruikt, staat daarom onder controle van deze dienst. Bij deze medicijnen is het heel belangrijk dat men goed is ingesteld. De belangrijkste bijwerkingen zijn bloedingen. Bloedingen treden vooral op als de bloedstolling te sterk geremd is (als het bloed 'te dun' is).