Auteur:
Drs. Bep Franke en dr. Jan Dirk Banga
 
In samenwerking met :  



lettergrootte: A  A  A
Normale waarden

Wat normale waarden zijn voor het cholesterolgehalte is onder deskundigen een punt van discussie. De vetsamenstelling in het bloed wordt sterk be´nvloed door wat we jaar in jaar uit eten. Het is daarom nog maar de vraag of de waarden die in de bevolking gemeten zijn, normale waarden zijn. Het kan zijn dat door onze voeding de waarde bij iedereen te hoog is. Ook het onderzoek naar het verband tussen cholesterolconcentraties in het bloed en hart- en vaatziekten levert geen grenswaarde op waaronder hart- en vaatziekten heel weinig voorkomen. Er geldt: hoe lager het cholesterolgehalte, des te kleiner de kans op hart- en vaatziekten. De waarden die over het algemeen als normaal beschouwd worden (normaalwaarden) voor de concentraties van cholesterol en triglyceriden staan in tabel 3.
Naast normaalwaarden onderscheiden we streefwaarden. Streefwaarden zijn de waarden die men wil bereiken met een cholesterolverlagende behandeling bij iemand met een verhoogd risico, bijvoorbeeld bij iemand die een hartinfarct heeft gehad. Naarmate het berekende risico op hart- en vaatziekten bij iemand hoger is, streeft men naar lagere waarden voor cholesterol en triglyceriden. Hierbij is het innemen van cholesterolverlagende medicijnen onmisbaar.
De totale cholesterolconcentratie of de verhouding van het totale cholesterolgehalte en het HDL-cholesterol geven al een schatting van het risico op hart- en vaatziekten. Het risico op hart- en vaatziekten kan beter worden ingeschat met een overzicht van de vetsamenstelling - ook wel vetspectrum of lipidenprofiel genoemd - in het bloed. Een matig verhoogde concentratie van het slechte LDL-cholesterol kan bijvoorbeeld heel schadelijk zijn voor de vaatwand als het samengaat met een lage concentratie van het goede HDL-cholesterol en veel triglyceriden.

Lp(a)
Een hoog gehalte aan lipoprote´ne(a), afgekort Lp(a), is een risicofactor voor het optreden van hart- en vaatziekten. Lp(a) is een lipoprote´ne dat sterk lijkt op het 'slechte' LDL-cholesterol. Het gehalte aan lp(a) is erfelijk bepaald en wordt nauwelijks be´nvloed door de voeding. Het Lp(a) is ook niet of nauwelijks te be´nvloeden door het gebruik van medicijnen. Doorgaans wordt het gehalte niet bepaald.

Apolipoprote´nen (of kortweg Apoprote´nen)
Om de oplosbaarheid in water te verhogen, zijn aan de buitenkant van de lipoprote´nen eiwitten toegevoegd. Deze eiwitten heten apolipoprote´nen (of apoprote´nen). Apolipoprote´nen dienen niet alleen voor het verhogen van de oplosbaarheid, maar bevatten ook een adreslabel voor de bestemming van het vetdeeltje in het lichaam.
Er bestaat een hele reeks van apolipoprote´nen: A1, A2, B48, B100, CI, CII, CIII, enzovoort. De concentraties van apolipoprote´nen worden soms gebruikt om het risico op hart- en vaatziekten nog nauwkeuriger te voorspellen. Vooral belangrijk zijn de apolipoprote´nen B en A. Apolipoprote´ne B is een eiwit dat op schadelijke vetdeeltjes zit. Apolipoprote´ne A zit op de goede hdl-deeltjes. Een verhoogde concentratie van apolipoprote´ne B en/of een verlaagde concentratie van apolipoprote´ne A zijn schadelijk voor de vaatwand. Uit sommige bevolkingsonderzoeken komt naar voren dat de verhouding ApoB/ApoA het risico op hart- en vaatziekten beter voorspelt dan het gehalte aan totaal-cholesterol, LDL-cholesterol of HDL-choleterol in het bloed.
De hoogte van het risico op hart- of vaatziekte bij een verstoorde vetsamenstelling in het bloed is niet alleen afhankelijk van de vetsamenstelling, maar ook van het hebben van andere risicofactoren (zie scorekaart in hoofdstuk 'Risico's en risicofactoren').

ĹNormaalĺ vetspectrum of lipidenprofiel: de 5-4-3-2-1-regel. De hoeveelheid cholesterol wordt aangegeven in een scheikundige eenheid: millimol per liter, afgekort tot mmol/l. Deze eenheid is gebaseerd op het molecuulgewicht van een stof. Het geeft aan hoeveel moleculen er van een stof in een liter zijn opgelost. Om de waarden eenvoudig te kunnen onthouden, wordt wel de 5-4-3-2-1-regel gebruikt. De opgegeven waarden moeten niet worden beschouwd als absolute grenzen voor behandelen (zie tekst in het hoofdstuk).



terug verder




HÚ Van Puffelen, wat denk je ervan?


e-book

Auteur(s) : Marjan Essing
Prijs : € 14,99
ISBN : 9789491549168