Of een deeltje wel of niet schadelijk is voor de vaatwand is afhankelijk van de grootte ervan. Het HDL-deeltje is het kleinste deeltje. Dit kan heel gemakkelijk de vaatwand in- en uitgaan. HDL-deeltjes veroorzaken geen slagaderverkalking. Ze verzamelen juist cholesterol en brengen het overtollige cholesterol terug naar de lever.
LDL-deeltjes zijn iets groter, maar nog klein genoeg om de vaatwand in te gaan. Vaak blijven ze achter in de vaatwand. Ze kunnen daar het proces van slagaderverkalking op gang brengen. De chylomicronen en de VLDL-deeltjes zijn te groot om de vaatwand in te gaan.
Het LDL-deeltje is het meest schadelijk voor de vaatwand. LDL-deeltjes bevatten ook de hoogste concentratie aan cholesterol. Het cholesterol in LDL-deeltjes (LDL-cholesterol) noemen we daarom ook wel het 'slechte' cholesterol.

Risico cholesterolconcentratie
Hoe hoger de concentratie van LDL-cholesterol in het bloed, hoe groter de kans op hart- en vaatziekten. Dit geldt ook voor het totaal-cholesterolgehalte. Het totaal-cholesterolgehalte, vaak gewoon cholesterolgehalte genoemd, bestaat uit de som van het cholesterol in VLDL-, LDL- en HDL-deeltjes. Het risico op complicaties van slagaderverkalking komt ook goed overeen met de hoogte van de totale cholesterolconcentratie in het bloed. Een andere maat die gebruikt wordt voor het schatten van het risico op hart- en vaatziekten is de verhouding tussen het totaal-cholesterolgehalte en het cholesterol in HDL-deeltjes (totaal-cholesterol gedeeld door hdl-cholesterol). Het HDL-deeltje heeft een gunstige invloed op slagaderverkalking en heet daarom ook wel het 'goede' cholesterol. Door het cholesterol in het HDL-deeltje mee te nemen in de berekening, kan men een iets betere schatting maken van het risico. Mensen met een ogenschijnlijk normaal totaal-cholesterolgehalte maar een zeer laag HDL-cholesterolgehalte hebben ook een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Risico triglyceridenconcentratie
Ook een verhoogde concentratie van triglyceriden is schadelijk voor de vaatwand. LDL-deeltjes die rijk zijn aan triglyceriden kunnen, net zoals LDL-deeltjes die veel cholesterol bevatten, de vaatwand ingaan en slagaderverkalking bevorderen. Een verhoogd gehalte aan triglyceriden in het bloed gaat vaak samen met een laag gehalte van het goede HDL-cholesterol. Deze combinatie (veel triglyceriden en een laag HDL-cholesterol) komt vooral voor bij mensen met diabetes type 2 of insulineresistentie, mensen met overgewicht en bij gebrek aan lichaamsbeweging.