Een deel van het verhoogde risico voor hart- en vaatziekten bij mensen met diabetes mellitus is het gevolg van de diabetes zelf. Voor zowel de mensen met diabetes mellitus type 1 als 2 is het belangrijk om het glucosegehalte in het bloed goed onder controle te houden. Mensen met diabetes type 1 moeten zich houden aan voedingsvoorschriften en zichzelf insuline toedienen met een injectie. Voor mensen met insulineresistentie of diabetes type 2 geldt dat afvallen en meer lichaamsbeweging de opname van glucose in spieren en vetweefsel bevordert. Zij kunnen zonodig tabletten krijgen die de gevoeligheid voor insuline verhogen (orale glucoseverlagende middelen zoals metformine of acarbose). Wanneer ondanks deze maatregelen het glucosegehalte in het bloed toch te hoog blijft, moeten ook mensen met diabetes mellitus type 2 zichzelf met insuline gaan injecteren. Het goed reguleren van het glucosegehalte kan de schade aan organen zoals de ogen (netvlies), de nieren en de zenuwen voorkomen of vertragen. Bij een continu te hoog glucosegehalte worden de kleine vaten (haarvaten) in deze organen aangetast (microangiopathie).
Daarnaast is het aanpakken van de bijkomende risicofactoren van extra groot belang voor mensen met diabetes mellitus of metabool syndroom. Iedere risicofactor zorgt voor een stijging van de kans op een hart- of vaatziekte. De combinatie van meerdere risicofactoren en de onderlinge samenhang, kan tot een zeer hoog totaal risico leiden, omdat de verschillende risicofactoren elkaars invloed versterken.
Het bestrijden van de risicofactoren is bij mensen met diabetes of een metabool syndroom hetzelfde als voor mensen zonder deze aandoeningen. Het grote belang van het afnemen van het risico kan wel een extra motivatie zijn om de leefstijl te veranderen. Soms is dat ook een reden om te proberen de bloeddruk en het cholesterolgehalte verder te verlagen met medicijnen dan voor mensen zonder deze aandoening gebruikelijk is.