Hartelijke dank voor uw bijdrage


Auteur:
redactie Spreekuur Thuis
 


lettergrootte: A  A  A
Wel witte vlekken, maar geen vitiligo

 
Hoewel de witte vlekken heel karakteristiek zijn voor vitiligo zijn er ook nog andere huidziekten die voor veranderingen in de pigmentatie zorgen. In het derde hoofdstuk worden die ziekten besproken.


Vitiligo kenmerkt zich door het ontstaan van witte plekken. In veel gevallen zijn deze het beste te zien onder black light, door dermatologen een Wood’s lamp genoemd. Toch is het niet altijd even eenvoudig om een diagnose te stellen.
In de eerste plaats kunnen vitiligoplekken soms niet wit, maar lichtbruin, oftewel gehypopigmenteerd zijn. We zien dit soms bij mensen met een heel donkere huidkleur, maar ook wel bij patiënten met een beginnende, zich uitbreidende vitiligo. Plekken zijn dan deels wit en deels gehypopigmenteerd. De kenmerkende verdeling van de vlekken over het lichaam is dan behulpzaam.
Soms is er sprake van andere huidziekten die met hypo- of depigmentatie gepaard gaan.
Een aantal daarvan komt hieronder aan de orde.

Postinflammatoire hypopigmentatie
Bij mensen met een wat donkerder huidtype kunnen ontstekingsverschijnselen van de huid leiden tot te veel pigment of juist te weinig. Sommige vormen van eczeem en psoriasis kunnen op deze manier na genezing lichte plekken achterlaten die zeker in het geval van eczema seborrhoicum of psoriasis ook qua verspreiding op vitiligo kunnen lijken. Zo zien we het eczema seborrhoicum, een licht schilferende, vaak wisselend actieve jeukende huidziekte vaak op het hoofd (‘roos’) en langs de haargrenzen, maar ook wel op de geslachtsdelen en tussen de billen. Hetzelfde geldt voor de in de regel meer ernstige huidaandoening psoriasis waarbij dikke, roodschilferende plekken kunnen ontstaan naast felrode plekken in de lichaamsplooien en anogenitaal. Soms ontstaat daarbij overigens ook echte vitiligo als Köbner-fenomeen. 

Naevus depigmentosus
Hierbij ontstaat ergens op het lichaam een grillige, lichtgekleurde plek doordat de melanocyten op die plek niet goed functioneren. Een onschuldige maar niet te behandelen afwijking.

Piebaldisme
 Deze ziekte wordt ook wel partieel albinisme genoemd. Bij deze aangeboren afwijking zijn witte plekken zichtbaar met daarbinnen soms grote eilanden normaal gepigmenteerde huid en vaak ook hyperpigmentaties eromheen.
Ook is in veel gevallen een witte haarlok aanwezig. Het is een erfelijke aandoening en de kenmerkende witte lok heeft geleid tot de bekende Engelse familienaam Whitlock. Hier is sprake van te weinig en bovendien ook slecht functionerende pigmentcellen. Met een pigmentceltransplantatie kunnen de afwijkingen vaak weer verholpen worden.


Patricia (46) heeft bruin haar met een
spierwitte plek
Niet iedereen die vitiligo heeft, krijgt ook witte haren. Maar Patricia wel: een opvallende plek spierwit haar op haar achterhoofd. Jarenlang heeft ze het geverfd, maar daar is ze uiteindelijk mee gestopt. Langzaam went ze eraan dat mensen opmerkingen over haar haar maken: ‘Soms interesseert het me niets, maar er zijn ook momenten dat ik het niet kan hebben.’
Patricia’s haar is nu aan de voor- en zijkant bruin en aan de achterkant wit. Spierwit. ‘Ik krijg inmiddels ook wat natuurlijk grijs haar, maar dat is weer een andere tint,’ zegt ze. ‘Ik heb van mijn haar een kort, stoer, beetje warrig kapsel laten maken. Nu denken mensen vaak dat ik het expres wit heb laten verven. Ja, een witte of gekleurde pluk aan de voorkant, dat zie je weleens, maar toch niet aan de achterkant? En zo wit als dit, dat lukt geen enkele kapper. Ik krijg soms echt rare reacties, kwetsend zelfs. “Ze lijkt net een cavia,” heb ik weleens gehoord. Tieners die achter m’n rug om lachen. Ik zie het niet eens altijd, maar soms draai ik me argeloos om en zie mensen dan schrikken omdat ik ze betrap. Dat is niet leuk.’
Patricia was acht jaar toen ze vitiligo kreeg. ‘Het begon op mijn vingertoppen en de binnenkant van mijn benen,’ weet ze nog. Door de jaren heen breidden de witte vlekken zich langzaam uit. Inmiddels zijn haar vingers helemaal wit, de rug van haar handen deels. Verder heeft ze vlekken op haar knieën, benen, voeten en in haar liezen, oksels en nek. Ook haar gezicht is bijna helemaal wit, daar zit alleen nog een bruin plekje bij haar mond. Toen ze halverwege de dertig was, zag ze een kleine kale plek op haar achterhoofd ontstaan. De plek jeukte ook. ‘Daar kwam later haar terug, maar die haren waren dus spierwit’. Eerst was het een klein kruintje, dat ze makkelijk kon verven. ‘Maar de witte plek werd steeds groter en de kapper had steeds sterkere middelen nodig om het te verven. Haarverf van de drogist pakte al helemaal niet op dat witte haar. En dat verven moest wel om de vier weken. Ik vond het slecht voor mijn haar, dus ten slotte heb ik zo’n vier jaar geleden besloten alles af te knippen en niks meer te verven. Sindsdien valt het ook veel meer op, want vroeger viel het lange haar er nog een beetje overheen. Bij het korte haar vielen ook de vlekken in mijn nek meer op, dus ik heb mijn haar toch weer wat langer laten groeien om de nek te bedekken.’

Moeilijk te accepteren
Ook al leeft Patricia dus al 38 jaar met vitiligo, ze vindt het nog steeds moeilijk te accepteren. ‘Ik kan er nu wel beter tegen dan vroeger. Op mijn twaalfde ben ik van basketbal afgegaan toen die sporthemdjes werden geïntroduceerd: dan zag je die vlekken bij mijn oksels veel te erg. In de puberteit had ik er echt veel moeite mee. Ik herinner me nog die discoavonden waarop – leuk! – de stroboscoop aanging, met dat blauwe licht. Dan vielen mijn vlekken ineens veel meer op.’
Toch breidden haar vlekken zich vrij langzaam uit. ‘Bij sommige mensen explodeert het ineens, maar bij mij wordt het heel langzaam erger. Vaak voel ik het eerst jeuken: bijvoorbeeld op mijn scheenbenen. Je gaat krabben tegen de jeuk en precies op die plekken zie je later witte vlekken komen.’
In al die jaren heeft Patricia weinig tot geen behandelingen gedaan. ‘Vroeger heb ik weleens gesmeerd met een cortisoncrème. Dat hielp wel een beetje, maar dat mag je niet te lang doen want dan wordt je huid dun. Maar zodra ik ermee stopte, kwamen de vlekken terug. Daarna heb ik niets meer gedaan. Lichttherapie zag ik niet zitten: toen betekende dat elke dag naar een ziekenhuis en ik ben er ook een beetje huiverig voor, want hoe zit dat met huidkanker? Voor een zonnebank wordt immers ook gewaarschuwd. Camoufleren? Nee, dat heb ik ook niet veel gedaan. Wat ik dan wel doe? Mijn kleding erop aanpassen. In de zomer loop ik altijd met lange linnen broeken, als puber zwom ik zelfs met een T-shirt aan. Mijn collega’s zijn gelukkig aan me gewend. Die zeggen simpelweg: o, dat is Patries, het hoort bij haar. Toch ben ik nog niet helemaal van mijn minderwaardigheidscomplex af. Ik ben nu lid geworden van de LVVP om wat herkenning te vinden bij lotgenoten.’



Figuur 6: Witte haren.

Reactie van de dermatoloog
Witte haren, dat zie je niet altijd bij vitiligo. Meestal treedt dit verschijnsel op als de vitiligo al heel lang bestaat. De pigmentcellen in de haarwortels lijken dus meer bestand tegen de aanvallen van het immuunsysteem dan die in de huid. Omgekeerd is er ook een ziekte waarbij juist de haarwortelmelanocyten worden aangetast. Die ziekte heet alopecia areata. Plotseling ontstaan daarbij ronde kale plekken op de hoofdhuid of in de baardstreek, waarbij het opvalt dat de gepigmenteerde haren het eerste verdwijnen. Soms komt deze ziekte gelijktijdig voor met vitiligo en zien we bijvoorbeeld in de baardstreek bij mannen ronde witte plekken zonder haar of alleen maar met wat witte dunne ‘babyhaartjes’. Alopecia areata gaat in tegenstelling tot vitiligo in de meeste gevallen vanzelf weer over. Bij Patricia lijkt de alopecia areata op haar achterhoofd een vitiligoplek te hebben uitgelokt, waardoor zij een plek met witte hoofdharen kreeg. Deze witte plek is duidelijk iets anders dan de witte lok die mensen soms vanaf de geboorte bij het voorhoofd hebben. Dit is een vorm van albinisme, ook wel piebaldisme genaamd, waarbij ook elders op het lichaam vaak aangeboren witte huidgebieden voorkomen.
Patricia geeft ook aan dat voorafgaand aan het ontstaan van een nieuwe vitiligoplek vaak jeukklachten ter plaatse ontstaan. Dat is iets wat we gek genoeg nog maar sinds kort weten en dat ook niet in de medische leerboeken is terug te vinden. Verder vertelt Patricia dat ze bang is voor lichttherapie in verband met het vermeende gevaar voor huidkanker. Ook veel artsen denken daar nog steeds zo over, maar er zijn aanwijzingen dat mensen met vitiligo juist een lagere kans op huidkanker hebben. Verbranden door zonlicht is uiteraard nooit goed, maar voorzichtige blootstelling aan zonlicht en ook UVB-lichttherapie zijn alleen maar goed voor vitiligo en naar alle waarschijnlijkheid dus ook niet slecht voor de huid!


Figuur 7: Zwangerschapsmasker.


Naevus anemicus
Een aangeboren afwijking waarbij een deel van de huid minder goed doorbloed is. Dit geeft een bleke kleur die gemakkelijk voor een depigmentatie kan worden aangezien. 

Pityriasis versicolor
Een huidaandoening veroorzaakt door overgroei van overigens onschuldige, normaal op de huid voorkomende gisten. Er ontstaan lichte, iets schilferende vlekjes met name over de romp. Ook na therapie of spontane genezing kunnen de lichte plekjes soms nog lang blijven bestaan, vooral bij mensen met een donker huidtype.

Hypomelanosis guttata
Een veel voorkomend huidbeeld waarbij in de loop van het leven een groot aantal ronde witte vlekjes ontstaat op aan zonlicht blootgestelde huidgedeelten. Vooral bij al dan niet door zonlicht gekleurde mensen kunnen de plekjes opvallen. Een goede behandeling ontbreekt.

Melasma
Bij melasma, ook wel zwangerschapsmasker, is sprake van hyperpigmentatie, maar vooral bij mensen met een van nature bleke huid kan het soms onduidelijk zijn welk deel van de huid normaal is. Ook het feit dat bij vitiligo de huid rond de ogen vaak is aangedaan en melasma dit gebied altijd spaart, draagt hieraan bij.




terug verder